© getty

Zelfs na het bloedbad van gisteren zijn er nog altijd manieren om de harde brexit te vermijden

16 januari 2019

Na de stemming gisterenavond in het Lagerhuis lijkt het alsof de Britten nog verder in de brexitcrisis zijn weggezakt. Van tevoren stond al wel vast dat de brexit-deal die de Britse premier met de EU had onderhandeld het niet zou halen in die stemming. Maar May leed de grootste regeringsnederlaag in het parlement sinds 1924. Of het nu een zogenaamde harde brexit wordt op 29 maart, met alle gevolgen vandien, is echter nog niet zeker: er zijn nog altijd mogelijkheden voor May om dat te vermijden.

May leed een verpletterende nederlaag: van de 650 parlementariërs stemden 432 tegen en 202 voor. De rest onthield zich van stemming. De uitslag was nog erger voor haar dan de somberste voorspellingen deden geloven. Een heus politiek bloedbad. Onmiddellijk na de stemming diende de oppositie bij monde van Labour-leider Jeremy Corbyn een motie van wantrouwen in. Daarover wordt vandaag gedebatteerd en gestemd.

Als die motie wordt aangenomen, valt de regering en komen er verkiezingen. Dat is precies wat Corbyn wil. Een regering onder Labour zou volgens hem een betere deal voor de Britten uit Brussel kunnen wegslepen. Wat zo'n deal zou inhouden, zegt hij er niet bij.

Maar wellicht gaat de regering van May die motie wel degelijk overleven. In normale tijden was de premier na gisterenavond gewoon opgestapt. Maar dit zijn nu eenmaal geen gewone tijden en dus wil May nu in gesprek gaan met andere partijen om te kijken of er een deal is waar ze wél een meerderheid voor krijgt in het Lagerhuis. Dan kan May naar Brussel. Alleen heeft ze niet veel tijd, want ze heeft maar tot maandag om haar plan B te presenteren.

Uitstel?

Wetende dat nieuwe onderhandelingen voorlopig toch geen zin hebben, kan May de EU ook om uitstel voor uittreding vragen. Een aantal Britse parlementariërs werkt aan een motie om de artikel 50-procedure voor de uittreding uit de EU te vertragen. Dat hebben ministers uit de regering-May tenminste gezegd tegen topmensen uit het zakenleven.

De ministers Philip Hammond (Financiën), Greg Clark (Economische Zaken) en Stephen Barclay (Brexit) vertelden dat een "motie van backbenchers in de maak is voor uitstel van artikel 50", zei de directeur van een Brits bedrijf die bij het overleg aanwezig was tegen persbureau Reuters. Hij wilde anoniem blijven. De ondernemers wilden onder meer van de ministers weten wat er gaat gebeuren bij een no-deal.

Volgens Artikel 50, de wetgeving die het vertrek uit de Europese Unie regelt, vertrekken de Britten op 29 maart, 23 uur Britse tijd, uit de Europese Unie. Ligt er geen deal voor die dag, dan 'crasht' het Verenigd Koninkrijk zonder deal uit de EU, met politieke en economische chaos in zowel het Verenigd Koninkrijk als de EU tot gevolg.

Het is voor de Britten wel mogelijk om bij de Europese Unie om uitstel te vragen, maar daar is unanimiteit van de overige 27 lidstaten voor nodig. En niet iedereen staat te springen om de Britten uitstel te verlenen om daarna verder te sleutelen aan een akkoord dat het toch niet gaat redden in het Lagerhuis.

Tweede referendum?

Brexitspecialisten zeggen dat de andere landen alleen akkoord met uitstel zullen gaan als er verkiezingen komen in de UK of als er voorbereidingen worden getroffen voor een tweede referendum. En dat doen ze dan om te voorkomen dat de Britten zonder akkoord de EU verlaten.

Zo'n tweede referendum was lange tijd onbespreekbaar. Maar aan de vooravond van de stemming gaf May het parlement de keuze: stem voor mijn deal of er komt geen brexit. En als de motie van wantrouwen tegen haar straks het niet haalt, zou het best kunnen dat Corbyn zich ook hard maakt voor een referendum, zoals zijn achterban wil.

Er zijn dus nog mogelijkheden om te voorkomen dat de Britten zonder akkoord de EU verlaten. Maar uit de reacties valt op te maken dat men in Brussel steeds meer rekening houdt met het no deal-scenario. Voorzitter Juncker van de Europese Commissie riep de Britten na de stemming in het Britse Lagerhuis op om zo snel mogelijk duidelijk te maken hoe dat land nu verder denkt te gaan.

Juncker

In een verklaring zei hij dat hij met spijt kennis heeft genomen van het afwijzen van het brexitakkoord dat de EU en de Britse regering in november overeengekomen waren. "De kans op een chaotisch vertrek van de Britten is deze avond toegenomen." De Europese Commissie zal de EU daar zo goed mogelijk op voorbereiden.

Juncker benadrukt opnieuw dat het compromis dat op tafel lag voor beide partijen het best mogelijke akkoord was en de enige oplossing voor een ordelijk vertrek van de Britten. Ook zegt hij dat de EU zich in de onderhandelingen tot het einde toe "creatief" en flexibel heeft opgesteld.

Premier May zal, als ze vandaag de vertrouwensstemming in het Lagerhuis overleeft, opnieuw naar Brussel gaan om met de EU-leiders te overleggen hoe het akkoord kan worden aangepast om het alsnog door het Britse parlement te krijgen. Het Europees Parlement praat vandaag in Straatsburg met EU-brexit-onderhandelaar Barnier en vicevoorzitter Timmermans van de Europese Commissie over de gevolgen van het Britse 'no'.

Lees meer

Dit al gelezen?