Waarom de Houdini-regering van premier Michel steeds maar blijft overleven

7 december 2018

De kunst van het overleven wordt door Charles Michel (MR) en zijn regering naar een hoger niveau getild. Telkens opnieuw kruipen de premier en zijn kern door het gaatje. Het valt niet uit te sluiten dat ze zelfs nu, wanneer iedereen hen al compleet heeft afgeschreven, de politieke crisis overleven.  

Voor wie er aan twijfelde: de regering functioneert nog steeds hoor. Wetteksten gaan nog steeds door het systeem, de premier laat de begroting in alle rust in de commissies stemmen, en hij hangt daarvoor met al z'n coalitiepartners aan de telefoon, inclusief de N-VA.

En uiteraard: in heel het spel waarbij een wisselmeerderheid gezocht en gevonden werd om het VN-Migratiepact door meerderheid én oppositie, maar zonder de N-VA goed te keuren, was er telkens opnieuw uitgebreid contact tussen premier en N-VA. Op woensdag, toen N-VA in de Kamercommissie die wisselmeerderheid moest slikken, belde de premier bijvoorbeeld een half uur lang met Peter De Roover, de fractieleider van N-VA, om te overleggen.

De overlevingsdrang van deze regering is ondertussen bewonderenswaardig. Want telkens opnieuw als iedereen denkt dat de regering er ligt, wanneer zelfs verschillende media al berichten dat de premier naar de koning trekt voor zijn ontslag, slagen Michel en co erin om toch verder te doen. Die vastberadenheid heeft een aantal oorzaken.

De magische krachten van de Zestien

De eerste is een oud en gekend fenomeen in de Belgische politiek: de aantrekkingskracht van de Zestien. Wie als premier in de ambtswoning mag z'n intrek nemen, wordt onvermijdelijk meer en meer één met die functie en minder en minder partijman. Zowat elke premier vecht uiteindelijk met bijna bovennatuurlijke krachten om in die Zestien te kunnen blijven. "J'y suis et j'y reste", is de gekende boutade, die zeker ook op Michel van toepassing is. Hoewel hij aan Franstalige kant gigantisch onder druk staat om niet toe te geven aan de N-VA, en hoewel er binnen zijn eigen MR velen graag zouden zien dat hij de Vlaams-nationalisten agressief de wacht aan zet, zoekt de premier toch altijd opnieuw de consensus.

Bijna iedereen binnen de meerderheid, ook binnen zijn eigen partij, ging ervan uit dat de premier gisterenavond het spreekgestoelte in de Kamer beklom om daar de N-VA de doodsklap te geven. Na uren ruzie tussen de meerderheid had dat perfect gekund. Maar dat impliceerde dat Michel daar, in de Kamer, zijn eigen regering zou opblazen. Daar had hij begin van de week al erg dichtbij gezeten, toen hij plots, na een forse online campagne van de N-VA tegen het VN-Migratiepact, de kern schrapte, en een persconferentie gaf. Toen kreeg N-VA wel de volle laag, en trok de premier naar het parlement.

Maar gisteren liet Michel alweer de deur openstaan voor de N-VA, en klampte hij zichzelf vast aan de Zestien. Dat laatste toch tot grote teleurstelling van CD&V en Open Vld, de twee Vlaamse regeringspartners die het gedrag van N-VA kotsbeu zijn en eigenlijk hadden gehoopt dat de premier de N-VA veel feller in de hoek zou gezet hebben.

De drang van N-VA om toch in de regering te blijven

Ten tweede zijn ook de centrifugale krachten bij N-VA niet te onderschatten. Ondanks hun keihard verzet tegen het migratiepact, wil zeker niet iedereen binnen de partij zomaar de regering laten vallen. Er is nu eenmaal een vertrouwensrelatie tussen de premier en zijn vicepremier Jan Jambon (N-VA), en er is de afweging van voorzitter Bart De Wever zelf, dat niet gelost mag worden. Tot op heden blijven die krachten binnen de N-VA het sterkst.

Voor de N-VA is tactisch gezien op dit moment aanklampen ook veel slimmer dan opgeven. Want op korte termijn krijg je dan wel de volle laag in de Kamer, maar voor de man in de straat wordt het duidelijk hoe belangrijk dat thema 'migratie' is voor de N-VA. En dan kan wel eens winst opleveren. Het is afwachten of komende peilingen die houding zullen belonen of afstraffen, maar dat scenario lijkt voor N-VA in elk geval beter dan de stekker eruit trekken en de verantwoordelijkheid voor de val van de regering te nemen.

Overlevingskunstenaars

Ten derde heeft deze regering qua overlevingsmethodes al zowat alles gezien. Het zogenaamde 'kibbelkabinet' heeft z'n naam wel waargemaakt de afgelopen jaren: de ruzies en conflicten laaiden telkens weer op. Maar belangrijkste conclusie was toch wel telkens dat de premier en zijn kern er weer uit kwamen, en finaal uiteindelijk met een akkoord gewoon verder deden.

Ook deze keer is dat scenario hoe langer hoe minder uit te sluiten. Dat het parlement in een resolutie vraagt aan de regering om het VN-migratieverdrag goed te keuren, met een overdonderende meerderheid, heeft puur juridisch eigenlijk nog altijd weinig tot geen waarde. Het komt het parlement niet toe om daarover veel te zeggen, dat is aan de regering.

Maar die resolutie geeft, vreemd genoeg, zowel de premier als de N-VA wel een uitweg. Het is dan uiteindelijk het parlement, dat de premier 'afdekt' om dat verdrag te tekenen, waarmee de N-VA kan zeggen "dat ze tot het allerlaatst gevochten hebben om het tegen te houden". En de premier kan schermen met een heel brede meerderheid. De oppositie kan daar misschien straks wel woest om zijn, maar zijn zij bereid om België dan internationaal schade te laten oplopen?

Een internationale job voor Michel?

Onderschat als vierde kracht in dit schouwspel ook niet de internationale ambities van Charles Michel. De premier is een prille veertiger, die zich als een vis in het water beweegt op internationaal vlak. Vier jaar lang timmerde hij aan z'n relaties en bouwde hij overal z'n reputatie op. Het wordt gefluisterd, en het is eigenlijk niet meer dan logisch, dat Charles Michel op een bepaald moment een internationale topfunctie zal pakken. Binnen de VN bijvoorbeeld.

Daarvoor is het cruciaal dat de premier naar Marrakech kan, en binnen de VN zich een loyale partner toont. Hij wil dus absoluut gaan. Maar dat houdt in dat z'n regering niet valt. Want dan kan hij onmogelijk gaan, want dan is er geen uitvoerde macht meer om zo'n VN-tekst te ratificeren. En dan krijgt z'n internationale reputatie toch wat krasjes. Naar Marrakech gaan met dekking van het parlement, eerder dan de Belgische regering, dat levert veel minder schade op: niemand gaat zich daar internationaal één jota van aantrekken.

Een uitweg, 'dankzij' de oppositie?

Door naar het parlement te trekken, heeft Michel tenslotte ook de oppositie mooi mee in bad getrokken. Die toonde gisteren wel haar tanden, en ze scherpten de tekst van de resolutie wel aan, die het VN-Migratiepact steun geeft. Maar die steun heeft de premier nu.

Als Michel en Jambon, MR en N-VA er straks op de kern uit geraken, en met een compromis verder kunnen, zal de premier naar Marrakesh kunnen en de N-VA de al dan niet gunstige peilingen kunnen bekijken. Tenzij natuurlijk de Vlaamse coalitiepartners CD&V en Open Vld het gaspedaal helemaal induwen en resolutie van in de Kamer aangrijpen om de N-VA helemaal tegen de muur te plakken. Maar dan kom je telkens weer bij dezelfde vraag: wie wil in godsnaam de zwartepiet voor de val van de regering? Het antwoord kennen we ondertussen.

Lees meer

Dit al gelezen?