© getty

Terug naar af? Straks weer een hoop Amerikaanse kernwapens naar Europa?

5 december 2018

Keren we terug naar een scenario uit het hoogtepunt van de Koude Oorlog, toen de Amerikanen Europa vol kruisraketten met kernkoppen zetten? De NAVO beschuldigt Rusland ervan dat het zich niet houdt aan het wapenverdrag INF van 1987. De Verenigde Staten zeggen het verdrag niet meer na te leven als Rusland niet binnen zestig dagen aantoont dat het de verdragsverplichtingen nakomt.

In de jaren 80 woedde de Koude Oorlog nog volop en was er nog een echte wapenwedloop tussen Oost en West. Als reactie op de plaatsing van Russische SS20-raketten in Centraal-Europa had de NAVO in 1979 het zogenoemde dubbelbesluit genomen. Enerzijds werden 464 kruisraketten voor de middellange afstand en 108 Pershing II-raketten voor de korte afstand geplaatst in een aantal West-Europese landen, met tegelijkertijd een aanbod aan het Oostblok om te onderhandelen over wapenvermindering.

Al die raketten konden worden uitgerust met kernkoppen. De Pershing-raketten werden in West-Duitsland geïnstalleerd, de kruisraketten in Italië, West-Duitsland, Groot-Brittannië, Nederland en België. Het besluit om al die kernraketten in Europa te installeren, leidde in alle betrokken landen tot massabetogingen.

De antirakettenbetoging van 23 oktober 1983, waarbij 400.000 mensen naar Brussel kwamen, was misschien wel de laatste massale uiting van geëngageerd volksprotest tegen een politieke beslissing in ons land. Ondanks al het protest besliste de regering-Martens om toch kruisraketten te plaatsen. Er kwamen er 20 op de vliegbasis in Florennes.

INF

In 1987 gingen ze terug richting Verenigde Staten, het gevolg van het Intermediate-Range Nuclear Forces (INF)-verdrag tussen de Amerikaanse president Ronald Reagan en de Russische president Michail Gorbatsjov.

De NAVO beschuldigt Rusland er nu van dat het zich niet houdt aan dat INF-wapenverdrag van 1987. De Verenigde Staten zeggen het verdrag niet meer na te leven als Rusland niet binnen zestig dagen aantoont dat het de verdragsverplichtingen nakomt.

Met het INF-verdrag is vastgelegd dat het ontwikkelen en testen van een raket met een bereik van meer dan 500 kilometer verboden is. Volgens verschillende NAVO-landen heeft Rusland een SSC-8-raket ontwikkeld. Die kruisraket, ook wel bekend als de Novator 9M729, heeft een bereik van meer dan 500 kilometer en daarmee overtreedt Rusland dus het verdrag.

"Geen zin meer"

Rusland zegt dat de tekst juist strikt wordt nageleefd, maar die toezegging is niet voldoende voor de NAVO. "We roepen Rusland op om zo snel mogelijk het verdrag weer aantoonbaar te volgen. Het is nu aan Rusland om het INF-verdrag te behouden", stellen de ministers van Buitenlandse Zaken van de NAVO-landen vandaag in Brussel. Ze vinden dat het verdrag geen zin heeft als maar één partij het naleeft.

Secretaris-generaal Stoltenberg van de NAVO zegt dat er voorbereidingen worden getroffen voor het geval het verdrag sneuvelt op de Russische raketten. Hij heeft er bij de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Pompeo op aangedrongen eerst via een diplomatieke weg te zoeken naar een oplossing.

Pompeo zegt dat de kruisraketten door hun grote bereik een directe bedreiging vormen voor Europa. "We zouden een Russische koerswijziging verwelkomen. Ze hebben de komende zestig dagen de tijd om dat te doen", volgens Pompeo.

Lees meer

Dit al gelezen?