De films van de week: een duikbootdrama met Matthias Schoenaerts ('Kursk') & een magisch-realistisch sprookje ('Lazzaro Felice')

11 november 2018

Even geen grote films deze week, want ons de kans geeft om helemaal onder te duiken in de Europese cinema. Eén van de films die we deze week willen belichten - Kursk - werd grotendeels gefilmd in het landelijke Lint. De andere - Lazzaro Felice - is een soort van magisch-realistisch sprookje dat zijn licht laat schijnen over de goedheid van de mens. Wat je er zelf van mee naar huis neemt zal verschillen van mens tot mens.

Kursk: buiten de onderzeeër is het boeiender dan erin

Haal "Koersk" even door Google en we weten al waar deze film over gaat. De naam van deze film verwijst naar de gelijknamige Russische duikboot die in 2000 zonk na verschillende explosies. De hele bemanning kwam daarbij om.

Dat is geen spoiler, maar het einde van het waargebeurde verhaal van de Koersk. Volgens sommigen is dat de grootste handicap van de film: dat we van bij de eerste minuut al weten hoe het afloopt. Toch zou die wetenschap niet in de weg mogen staan van een goeie film. Wie Der Untergang bekijkt kent ook het lot van Hitler al op voorhand. Wie Zero Dark Thirty op zet weet allicht al hoe de jacht op Bin Laden afgelopen is.En we weten allemaal dat de Titanic gezonken is, toch?

En zo kunnen we nog een tijdje doorgaan. Het feit dat Kursk nu zo'n lauw onthaal krijgt, ligt veeleer aan de tekortkomingen van de film zelf dan aan dat we op voorhand al weten hoe het verhaal zal aflopen.

Het probleem zit 'm vooral in de anonimiteit van de film. De vorige films van de Deense regisseur Thomas Vinterberg - Jagten, Far From The Madding Crowd en Kollektivet waren de drie meest recente - deden iets met ons, in meerdere of mindere mate. Kursk deed bitter weinig en is op zijn hoogst een degelijk gemaakte film die nooit boven de middelmaat uitkomt.

Dat Kursk is ons land dan toch bovenmatig wat aandacht krijgt heeft veel te maken met de hoofdrol voor Matthias Schoenaerts. We snappen het, want hoewel de internationale carrière van Schoenaerts wat begint te wennen blijft het straf dat iemand van bij ons de hoofdrol krijgt in een film waarin ook Colin Firth en Léa Seydoux een rol hebben. Dat Schoenaerts al tot op dat niveau is opgeklommen zonder zichzelf te verloochenen blijft een immense prestatie, maar net als Vinterberg hebben we hem al eerlijkere, betere en meer gepaste prestaties zien leveren.

Het grote probleem is dat Kursk pas interessant wordt als de film zich buiten de duikboot gaat afspelen. Het schrijnende gebrek aan communicatie van de Russische overheid naar de gezinnen en families van de manschappen toe is stuitend en dan hebben we het niet eens gehad over het aanvankelijk weigeren van buitenlandse hulp, wat kostbare tijd verloren heeft doen gaan en allicht de laatste overlevenden van de Koersk het leven heeft gekost. Die stugge legertop krijgt zijn meest zichtbare vorm in de legendarische 89-jarige Zweedse acteur Max Von Sydow die het perfecte gezicht heeft om de apathie van de legertop over te brengen naar de kijker.

Het is trouwens interessant om mee te geven dat om ongeveer dezelfde redenen het filmen van Kursk vertraging heeft opgelopen. Aanvankelijk zou er een maand in Rusland gefilmd worden, tot de Russen dat toch plots weer niet zagen zitten en gegeven toestemmingen opnieuw introkken uit schrik om toegang te geven tot geheime informatie waarna voor de opnames werd uitgeweken naar locaties in België en Frankrijk.

Hoe graag we ook enthousiaster hadden willen zijn over deze film: de voorlopige duikbootfilm bij uitstek blijft toch nog altijd Das Boot. Kursk zou misschien een betere film zijn geweest als hij meer van de platgetreden paden afgetreden zou zijn en meer op de politiek achter de reddingsoperatie zou hebben gefocust. Die scènes vormen nu immers de sterkste momenten van de film.

Score: 6/10

Lazzaro Felice: wachten op antwoorden die je nooit zal krijgen, maar ons hart vulde zich met warmte

En verder was het een beetje zoeken welke film we deze week nog in de schijnwerpers wilden zetten. De keuze is uiteindelijk gevallen op de Italiaanse prent Lazzaro Felice, een film die niet voor iedereen weggelegd zal zijn en vooral in zijn tweede helft rekent op wat goodwill van de kijker.

Maar laten we beginnen bij het begin. Voor deze film neemt regisseur Alice Rohrwacher ons opnieuw mee naar een afgelegen Italiaans dorpje. In haar vorige film speelde Sam Louwyck nog het hoofd van een koppige en ouderwetse bijenkweker die geen afscheid wilde nemen van de tradities en het leven dat hij kende. Voor deze film neemt de regisseuse ons mee naar het kleine dorpje Inviolata, een van de buitenwereld afgesneden dorpje waar de tijd is blijven stilstaan en een zekere markiezin de Luna de plak zwaait over een dorpsgemeenschap die voor haar in de tabaksteelt zwoegt. Alleen verzaakt de markiezin het om haar arbeiders te vergoeden, vakantie en sociale zekerheid te gunnen wat haar een moderne slavendrijver maakt.

In eerste instantie lijkt de film dat verhaal te gaan vertellen, maar dan wordt er ingezoomd op Lazzaro (Adriano Tardiolo), een pure en tevreden jongeman die zich geen vragen stelt bij de bevelen die hij naar het hoofd krijgt geworpen van zijn familie en dorpsgenoten. Hij doet schijnbaar onbewogen alles wat men van 'm vraagt, zonder dat er enige vorm van ergernis, jaloezie of kwaadheid op zijn gezicht te lezen staat. Net als Victor Polster voor Girl werd Adriano Tardiolo als helemaal onervaren acteur van de schoolbanken geplukt. En opnieuw is het resultaat even simpel als subliem.

En dan, in de tweede helft van de film, neemt het verhaal een bocht van sociale uitbuiting naar magisch-realisme. We volgen de allang dood gewaande Lazzaro op een soort van bijzondere roadtrip die hem als vanzelf tot bij oude bekenden brengt. Hij laat zich daarbij drijven door het lot en ondergaat alles wat hem overkomt met een Amélie Poulain-achtige naïviteit. Of geloof. Het geloof dat het goede zal zegevieren en dat hij uiteindelijk altijd wel daar zal terecht komen waar hij terecht moet komen.

Dit is het mooiste stuk van de film, maar ook het meest ongrijpbare. Nergens krijgen we uitsluitsel wie of wat Lazzaro nu is. Is hij een spook? Een soort van godheid? Of gewoon een simpele ziel die zich alles laat welgevallen en onderweg wat pech heeft gekend, maar ook zijn portie geluk heeft gehad? De interpretatie blijft helemaal aan de kijker en laat het nu dat element zijn dat Lazzaro Felice zo'n bijzondere film maakt. Alice Rohrwacher laat ons zelf kijken en zelf denken. Wat je van deze film mee naar huis neemt zal verschillen van kijker tot kijker, afhankelijk van diens instelling en bagage.

We begrijpen dat dat van Lazzaro Felice een behoorlijk frustrerende zit kan maken, want je zit de hele tijd te wachten op antwoorden die je uiteindelijk nooit zal krijgen. Maar ons hart vulde zich met warmte voor Lazzaro-achtige figuren, voor mensen die uitgaan van het goede in de mens en daar zonder enige schaamte in blijven geloven en naar gaan leven.

Score: 7/10

Lees meer

Dit al gelezen?