© epa

Trump heeft het over "enorme" overwinning, maar Amerikaanse kiezer heeft hem wel degelijk afgestraft

7 november 2018

De Democratische Partij heeft tijdens de midterms, de tussentijdse verkiezingen in de VS, voor het eerst sinds 2010 weer een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden behaald. Van een 'blauwe golf' is geen sprake. De Republikeinse Partij van president Trump kan immers haar meerderheid in de Senaat behouden en weet die zelfs uit te bouwen. Trump zelf noemde het een "enorme" overwinning. Maar de Amerikaanse kiezer heeft zijn beleid wel degelijk afgestraft, en zet nu een rem op de agenda van Donald Trump. 

Omstreeks 5 uur, toen de stemmen uit de meeste staten aan de Amerikaanse westkust nog moesten binnenkomen, was al duidelijk dat de Republikeinse meerderheid in het Amerikaanse equivalent van onze Kamer overgaat naar de Democraten.

De meerderheid in de Senaat blijft in Republikeinse handen. Door het getrapte kiessysteem waren slechts 35 van de 100 zetels in het Amerikaanse Senaat beschikbaar voor verkiezing. 26 van die zetels waren in Democratische handen, wat betekende dat zij al die zetels moesten behouden en twee Republikeinse zetels moesten overnemen, een opgave die te groot bleek.

Ondanks een veelbelovend begin in sommige staten, zoals Texas, waar Democraat Beto O'Rourke beter dan verwacht presteerde tegen de Republikeinse ingezetene Ted Cruz, werd al snel duidelijk dat de Republikeinen zich geen zorgen hoefden te maken. Het verlies van twee Democratische senaatszetels in Indiana en North Dakota bezegelde de uitkomst.

Gevolgen voor Trump moeilijk te onderschatten

Maar in het Huis van Afgevaardigden is dat een ander verhaal. De gevolgen van een Democratische meerderheid in het Huis voor de regering van Donald Trump zijn moeilijk te onderschatten. De president tweette weliswaar dat de verkiezingen een "tremendous success" waren, maar het resultaat is wel degelijk een politieke tegenslag voor de Republikeinen en president Trump. De kiezer heeft Trump afgestraft en er zullen gevolgen zijn voor de president.

Sinds 2010 hadden de Republikeinen het Huis van Afgevaardigden in handen. Nu zij daar de macht verliezen, moet Donald Trump samenwerken met de naar Amerikaanse normen 'linkse' Democratische partij. Sinds zijn verkiezing in 2016 kon hij veel van zijn plannen gemakkelijk door het parlement loodsen. Nu zijn partij daar de meerderheid verliest, zal dat een stuk lastiger worden.

Nieuwe wetgeving heeft immers de goedkeuring van beide kamers van het Congres nodig. Het is onwaarschijnlijk dat de Democratische afgevaardigden makkelijk te porren zullen zijn om wetsvoorstellen te steunen die aansluiten bij Trumps beleidsagenda tot dusver. Het resultaat is waarschijnlijk een politieke verlamming die een grote stempel zal drukken op de tweede helft van de eerste ambtstermijn van de president.

Afzettingsprocedure?

Daarnaast maken hooggeplaatste Democraten geen geheim van hun voornemen de handel en wandel van Trump onder een vergrootglas te leggen. Ze willen onder meer gaan kijken of Trumps zakenbelangen, waar hij volgens critici niet genoeg afstand van heeft genomen toen hij president werd, hebben geleid tot gevallen van belangenverstrengeling.

Met de meerderheid in het Huis winnen de Democratische afgevaardigden ook de mogelijkheid om getuigen te dagvaarden en documenten op te vragen - bevoegdheden die voorheen werden geblokkeerd door de Republikeinen. De Democraten kunnen zelfs een impeachment, een afzettingsprocedure in gang zetten. Maar die moet door de Senaat en daar wisten de Republikeinen dus wél hun meerderheid te behouden.

Gouverneurs

Naast de landelijke parlementsverkiezingen werden in 36 staten ook gouverneurs gekozen. De Democraten, tot voorheen ondervertegenwoordigd, konden enkele belangrijke overwinningen behalen. In Michigan werd de Democrate Gretchen Whitmer verkozen en in Illinois legde de zittende Republikeinse gouverneur Bruce Rauner het af tegen zijn uitdager, J.B. Pritzker, de steenrijke erfgenaam van de familie achter hotelketen Hyatt. In Kansas, een oerconservatieve plattelandsstaat, wist Democrate Lara Kelly het gouverneurschap te veroveren. De Republikeinen scoorden wel in de belangrijke staat Florida, waar Trump-aanhanger Ron DeSantis won van de Democraat Andrew Gillum.

"We hebben genoeg van de verdeeldheid"

Democratisch leider Nancy Pelosi zegt te willen samenwerken met de Republikeinen nu haar partij op het punt staat de macht over te nemen in het Huis van Afgevaardigden. "We zullen zoeken naar gemeenschappelijke interesse, maar ook onze standpunten verdedigen waar nodig", zei ze tijdens een campagnebijeenkomst. "We hebben genoeg van de verdeeldheid." Ze beloofde daarnaast de invloed van lobbygroepen tegen te gaan. "Het Congres zal onder Democratisch leiderschap transparanter worden: het publiek zal kunnen zien hoe we te werken gaan en mee kunnen praten."

In het kamp Trump gaan ze vooralsnog niet in op die oproep. Witte Huis-woordvoerder Huckabee Sanders liet weten dat Trump niet van plan is Democratisch leider Nancy Pelosi te bellen. "Veel van haar partijgenoten zeggen haar niet meer te steunen. Als de Democraten winnen, moeten we eerst maar eens zien wie hun Voorzitter wordt."

Vreemd genoeg liet Pelosi kort daarop weten dat Trump haar wél had gebeld om haar te feliciteren en dat hij zelfs zou gezegd hebben haar oproep voor meer samenwerking tussen de beide partijen in de VS te steunen.

Lees meer

Dit al gelezen?