© epa

"Geen seks, geen solo": danseressen beschuldigen theatermaker Jan Fabre

13 september 2018

20 (ex-)werknemers beschuldigen theatermaker Jan Fabre in open brief van machtsmisbruik en grensoverschrijdend gedrag. Ze hebben het over pijnlijke vernederingen, psychologische spelletjes en seksuele intimidatie. Na de repetities zou Fabre bijvoorbeeld jonge danseressen vragen voor semigeheime fotoshoots bij hem thuis. Volgens de vrouwen probeerde hij hen vervolgens ook seksueel te benaderen.

De beschuldigingen staan in een open brief op de site van het cultuurblad Rekto/verso en hij is getekend door twintig (ex-)werknemers van Jan Fabres gezelschap Troubleyn. Acht onder hen ondertekenen de brief met hun naam, 12 anderen willen anoniem blijven.

"Dagelijkse kost"

De ondertekenaars zeggen dat vernederingen dagelijkse kost zijn bij Troubleyn, en dat vrouwen het mikpunt zijn van pijnlijke seksistische kritiek. Daarnaast is er ook sprake van ongewenste seksuele intimiteiten. Na de repetities zou Fabre bijvoorbeeld jonge danseressen vragen voor semigeheime fotoshoots bij hem thuis. Volgens de vrouwen probeerde hij hen vervolgens ook seksueel te benaderen. Aan de shoots deel­nemen werd door Fabre voorgesteld als een goeie carrièrezet die de danseressen bijvoorbeeld een solo in een voorstelling konden opleveren. Wie niet inging op zijn avances, werd het slachtoffer van stalking en agressie.

Van "jamais" naar dit

De beschuldigingen komen van danseressen die elkaar deze zomer "online vonden". Op 27 juni zei Fabre tijdens een interview dat er in zijn dansgezelschap “in 40 jaar tijd nooit een probleem geweest is. Jamais.” Hij reageerde daarmee op een onderzoek van de UGent, besteld door minister van Cultuur Sven Gatz (Open VLD). Uit dat onderzoek blijkt dat één op de vier vrouwen in de cultuursector het afgelopen jaar slachtoffer is geweest van ongewenste fysieke of seksuele toenadering op het werk.

Volgens de ondertekenaars van de brief is dat een leugen. “Op twee jaar tijd hebben in totaal zes mensen de deur achter zich dicht getrokken, nadat ze direct betrokken waren bij gevallen van seksueel overschrijdend gedrag of ertegen protesteerden – gevallen waar nu vaak naar verwezen wordt als #metoo”, staat in de brief te lezen.

Volgens hen vertoont het gedrag van de choreograaf en theatermaker duidelijke patronen doorheen de tijd. De brief lijst verhalen op die zouden hebben plaatsgevonden van eind jaren negentig tot dit voorjaar.

"Velen van ons moesten na hun vertrek bij het gezelschap psychologische hulp zoeken en hebben hun ervaringen beschreven als traumatische littekens", staat in de brief.

Drugs & seks

De open brief klaagt ook aan dat Fabre denigrerende en racistische commentaren maakt. Acht verschillende getuigenissen hebben het daarnaast over “een blijvende semi-geheime fotopraktijk” van Jan Fabre. Volgens de brief nodigt Fabre dan artiesten bij hem thuis uit om “beeldende kunsten te maken, maar dat blijkt dan uit te draaien op een gelegenheid om de performer seksueel te benaderen".

Een anonieme getuige in de brief beschrijft zo’n fotosessie. “Het project kwam erop neer dat je je door hem liet fotograferen in een situatie waarover ik vandaag nog steeds enkel met schaamte kan praten. (…) Ik kreeg alcohol en dan drugs aangeboden om me vrijer te voelen (het blijft de enige keer in mijn leven dat ik drugs genomen heb) en dat leidde er uiteindelijk toe dat Fabre mij om meer vroeg.” De artiesten beweren dat wie niet inging op de fotosessies, het gevoel had daar een prijs voor te betalen. “Tijdens repetities kon het gebeuren dat hij mijn rol inperkte en dat ik bepaalde stukken kwijtspeelde aan een andere danser.”

Ontkenning

In een reactie ontkent Troubleyn dat er seksueel grensoverschrijdend gedrag plaatsvindt en dat er situaties toegedekt worden: "Jan Fabre wordt aan de schandpaal genageld, zonder enige vorm van verdediging op basis van anonieme getuigenissen en moeilijk te controleren beweringen."

Minister van Cultuur Sven Gatz (Open VLD) werd dinsdag op de hoogte gebracht van de brief. "Het is een goede zaak dat dit gebeurt. Om problemen te verhelpen, moeten ze eerst bespreekbaar worden", zegt hij. "Ik wacht de conclusies van mijn administratie af om eventueel verdere stappen te ondernemen."

Lees meer

Dit al gelezen?