Merkel roept pak grote EU-landen zondag samen in Brussel.

© epa

Zondag al mini-top EU in Brussel: maar lang niet zeker of dat de migratiecrisis gaat oplossen

21 juni 2018

Zondag al, een paar dagen voor de grote EU-top, roept Angela Merkel een hele groep Europese landen samen in Brussel. Eén agendapunt: de Europese migratieregels die strenger moeten. Ondertussen rammelt het plan van Donald Tusk toch op tal van punten. En zijn de Belgische coalitiepartners CD&V en N-VA het voor de verandering weer eens oneens op dit punt.

Zondag al landen Europese topfiguren in Brussel om een en ander door te praten: Angela Merkel van Duitsland, de nieuwe premier van Italië Guiseppe Conte, de nieuwe Spaanse eerste minister Pedro Sanchez, de Oostenrijkse kanselier Sebastian Kurz, de Franse president Emmanuel Macron, de Griekse premier Alexis Tsipras, de Nederlandse premier Mark Rutte en natuurlijk de Belgische premier Charles Michel.

Abnormaal zijn dat soort informele meetings voor een grote EU-top niet. Maar deze keer zijn het wel echt de absolute kopstukken van Europa, en staat er maar één punt echt op de agenda: migratie.

De druk om tot een akkoord te komen is ook aanwezig: Angela Merkel verliest haar coalitie als ze geen deal uit de brand sleept. Haar christendemocratische partner CSU eist een veel strenger migratiebeleid. Als dat er niet komt, beginnen ze met grenscontroles om migranten die elders al zijn geregistreerd tegen te houden.

Donald Tusk, de president van de Europese Raad, heeft een plan klaar. De grote lijnen zijn daarvan bekend: opvangkampen, zogenaamde hotspots, in Noord-Afrika of in een niet-EU-land in Europa. Daar worden dan de vluchtelingen erkend, en krijgen ze toegang tot Europa, maar tegelijk krijgen de economische migranten geen kans om de EU binnen te komen.

In grote lijnen wil iedereen dat. Maar over de invulling blijven veel vragen. In België schaarde alle vier de coalitiepartners zich ondertussen achter het plan van Tusk. Maar over de kleine lettertjes werd al meteen weer een robbertje gevochten. Op Terzake ging CD&V-voorzitter Wouter Beke de hotspots verdedigen, "wij pleiten daar al sinds 2015 voor", zo stelde hij. Daarop reageerde N-VA-voorzitter Bart De Wever al meteen via Twitter. Van een onbeperkte asielinstroom uit derde landen kon geen sprake zijn: "CD&V mag niet van het ene onoplosbare probleem naar het volgende voeren", sneerde hij.

Tunesië staat niet te springen, Libië is zelfs geen land meer

Vraag is natuurlijk of de hotspots de illegale oversteek via bootjes, met alle drama's tot gevolg, gaan stoppen. Om te beginnen is er de vraag wie zo'n hotspots wil gaan huisvesten. Tunesië is alvast geen kandidaat, zo zeggen ze zelf. Dat land stond nochtans bovenaan de lijst. Maar de kans is groot dat je een permanent vluchtelingenkamp organiseert met honderdduizenden gelukzoekers. Daar zit geen enkel Noord-Afrikaans land op te wachten.

Bovendien blijft voor de economische vluchtelingen, die afgewezen worden aan zo'n toekomstige hotspot, de hoop om in Europa te raken. Zij zijn dus de potentiële klanten voor mensensmokkelaars. Maar wie houdt die dan tegen? Want zogenaamde 'pushbacks', waarbij je zonder pardon illegalen terugstuurt, is in strijd met internationaal recht: je moet checken of er toch geen vluchtelingen bij zijn die recht hebben op asiel.

De essentie is dus dat de boten niet mogen vertrekken. In 2016 regelde de EU zo'n deal met de Turkse sterke man Recep Erdogan: in ruil voor 3 miljard euro sloot die z'n grenzen af. Zo'n akkoorden zouden dus ook met de landen in Noord-Afrika moeten gesloten worden. Marokko, Algerije en Tunesië staan niet te springen. En Libië, dat is nauwelijks een land, zonder een centraal regime. Die kunnen moeilijk via hun kustwacht controle uitoefenen.

Bovendien is er nog steeds geen deal binnen de EU over wie hoeveel vluchtelingen opneemt. De Oost-Europese landen doen hun deel van de inspanning niet, terwijl in West-Europa de politiek niet langer de nieuwe instroom wil slikken. In onder meer Oostenrijk en Italië zijn veel rechtsere, anti-migratiepartijen aan de macht gekomen.

De komende dagen worden dus razend spannend om te zien welk soort compromis er uit de bus komt. Veel invloed zullen CD&V of N-VA daar niet op hebben: het wordt Europees beslist. Maar ook voor Charles Michel (MR) staat er wel veel op het spel: het kan een vervelend twistpunt in z'n coalitie voor even begraven, als er straks een daadkrachtig plan komt.

Lees meer

Dit al gelezen?