I, Tonya en Jusqu'à La Garde zijn onze films van de week en zijn niet de films die ze op het eerste zicht lijken...

25 februari 2018

Olympische Winterspelen en kijk, daar is I, Tonya. Toch is I, Tonya geen film over schaatsen, maar eerder het portret van een meisje dat haar talent en gedrevenheid wil gebruiken als springplank om te ontsnappen uit het toxisch milieu van haar jeugd. Ook de tweede film van de week Jusqu'à La Garde is niet wat het op het eerste zicht lijkt - een echtscheidingsdrama - maar wel een film over huiselijk geweld.

I, Tonya:het verhaal van Tonya Harding in de categorie "ongelooflijk maar waar"

En net gisteren was het dan zover en won Bart Swings zilver op de Olympische Winterspelen. Het is een prestatie waar Tonya Harding in het kunstschaatsen haar leven lang voor geijverd heeft, maar nooit heeft kunnen behalen.

Voor de film hadden we nooit eerder van haar gehoord (ziehier de educatieve functie van film!), maar Harding werd midden jaren negentig veroordeeld voor geweldpleging door haar betrokkenheid bij een aanslag op haar concurrente Nancy Kerrigan.Over haar aandeel bij de aanslag - Kerrigan werd met een wapenstok op haar knieën geslagen - lopen de verschillende versies uiteen: haar man Jeff beweert dat Tonya van in het begin op de hoogte was, Tonya zelf is blijven volhouden dat ze niet op voorhand op de hoogte was van wat er te gebeuren stond.

Scenarist Steven Rogers heeft de verschillen in de verhalen tussen Tonya Harding en Jeff Giloolly inventief aangepakt door gewoon de beide versies van het verhaal mee te geven. De waarheid bestaat niet in I, Tonya, er circuleren verschillende versies van de waarheid, afhankelijk van aan wie je 't vraagt.

In ieder geval is het die aanslag die Tonya Harding haar carrière heeft gekost. Het is een belangrijk stuk uit het leven van Harding, maar in de film is al datgene dat daaraan vooraf gaat nog veel interessanter.

In I, Tonya is het Margot Robbie die de show steelt als de kunstschaatsster Tony Harding die al op zeer jonge leeftijd begon uit te blinken. De film start wanneer Harding nog een klein meisje van vier is en door haar moeder LaVona (Allison Janney is genomineerd voor een Oscar) tot aan haar grens en daarover wordt gebracht. Ze is een harde en bittere moeder. Een compliment of een knuffel kan er nooit vanaf, wel scheldt ze haar dochter de huid vol, kleineert ze haar en gebruikt ze zelfs fysiek geweld.

Dat fysieke geweld vindt de oudere Tonya (Margot Robbie) ook in haar latere relatie met Jeff (Sebastian Stan), de man die niet alleen haar echtgenoot, maar dus ook haar ondergang zou worden. Het brengt het Whiplash-gegeven binnen in I,Tonya: is Tonya zo goed en gedreven geworden door intrinsiek talent en doorzettingskracht of werd ze tot voorbij haar limieten gepusht door de tirannie van haar moeder én haar echtgenoot? Het is een vraag die we niet kunnen en hoeven te beantwoorden.

Het tweede aspect dat Tonya Harding zo'n dankbaar onderwerp voor een film maakt is dat iedereen het erover eens was dat ze een buitengewoon goeie schaatsster was en dat zich toch nooit vertaald heeft in écht goede resultaten. Goed, als je een vierde plaats behaalt op de Olympische Spelen ben je natuurlijk geen kneusje, maar iedereen is het er achteraf wel over eens dat er meer had ingezeten. Zoals Tonya Harding bij monde van Margot Robbie zegt in de film "Na een vierde plaats krijg je geen sponsordeals naar je hoofd toegeworpen."

In de nationale kampioenschappen ging het iets beter, ook al eindigde ze daar regelmatig vijfde, of zesde. Tonya Harding was te ongewoon. Ze zag er niet uit als een juweeltje, haar kleedjes waren niet glamoureus genoeg en ze bracht haar nummers niet klassiek genoeg, maar wel op luide ketelmuziek van ZZ Top. Om het kort samen te vatten: Tonya Harding bracht de rock-'n-roll binnen in het kunstschaatsen, maar kreeg er geen appreciatie voor terug.

Rock-'n-roll, dat zit er heel wat in I, Tonya. De muziek is een tikje fout (Heart, Bad Company, ...), maar aanstekelijk en past perfect bij de wat rauwe en morsige look van de film. Het tempo ligt hoog en de schaatsnummers zijn prachtig en met vaart in beeld gebracht. Alleen de nasleep van het bewuste incident met Kerrigan sleept iets te lang aan. Het maakt dat het eerste gedeelte van de film - waarin we Tonya zien opgroeien, zien ontsnappen uit de klauwen van haar moeder om meteen in de klauwen te belanden van Jeff - een stuk interessanter aandoet.

Interessant is hoe verschillende leden van cast en crew het verhaal van deze outcast aangegrepen hebben om een geheel nieuw facet van zichzelf te laten zien. Margot Robbie op top die we tot nu toe alleen nog maar als stoot aan het werk hebben gezien. In The Wolf Of Wall Street, de rol die haar op de kaart zette, maar ook bijvoorbeeld in Focus naast Will Smith en zelfs als Harley Quinn in Suicide Squad, toch ook een soort van stoot. Met deze rol neemt ze bewust afstand van dat imago, net zoals Tonya Harding dat eigenlijk deed. I, Tonya is de eerste productie van LuckyChap Entertainment waarmee ze bewust op zoek gaat naar boeiende vrouwenrollen.

Het cv van scenarist Steven Rogers is niet bepaald een lust voor het oog (Stepmom, Kate & Leopold, PS I Love You) en ook hij wordt nu eigenlijk voor het eerst in zijn carrière geroemd om zijn werk. Hetzelfde geldt tot slot ook nog voor regisseur Craig Gillespie die met I, Tonya zijn eerste echt serieuze kans krijgt om te werken met goed bronmateriaal. Eerder moest Gillespie zich tevreden stellen met een halfslachtige Disney-film zoals Million Dollar Arm (over cricket) of de horrorkomedie Fright Night. Ook voor hem kan I, Tonya nieuwe kansen brengen.

De drie Oscarnominaties die I, Tonya heeft binnengehaald (Margot Robbie, Allisoon Janney en een nominatie voor montage voor Tatiana S. Riegel) zijn verdiend, maar de film had nog iets scherper gekund. Vijl er tien minuutjes à een kwartier vanaf en in plaats van een goede hou je een erg goede film over.

Score: 7/10

Jusqu'à La Garde: deze film laat je bedeesd achter en zal nog ettelijke dagen nawerken

Het eindeloze aantal productiehuizen en steunmaatregelen aan het begin van de film tonen het al aan: als je nieuwe film geen Marvel is, geen deel uitmaakt van een franchise of geen grote sterren als publiekstrekker (en wie is dat nog tegenwoordig?) in hun cast draagt, dan is het verdomd moeilijk om de centen bijeen te krijgen voor een film als Jusqu'à La Garde, een diepmenselijk verhaal. Het maakt van Jusqu'à La Garde (vertaling: tot het uiterste) een Frans-Duits-Luxemburgs-Waalse co-productie.

Dat gezegd zijnde: het is acteur, scenarist en regisseur Xavier Legrand gelukt en nu heeft hij dus ook zijn eerste langspeler afgeleverd.Het is een soort van vervolg geworden op zijn eigen kortfilm Avant Que De Tout Perdre dat ook al over huiselijk geweld ging, een stukje van de voorgeschiedenis van deze film vertelde (het moment waarop Miriam besluit Antoine te verlaten) en dus dezelfde volwassen hoofdrolspelers in de cast had.

Deze eerste langspeler maakt meteen indruk, tijdens de geluids- en muziekloze aftiteling is het doodstil in de zaal.

De film lijkt een in eerste instantie doodnormaal gezinsdrama: moeder en vader willen scheiden en staan als vijanden tegenover elkaar, elke partij bijgestaan door hun advocaten. Miriam (Léa Drucker) beschuldigt haar man ervan een geweldenaar te zijn en een halve stalker, maar heeft uiteindelijk een neergelegde klacht weer ingetrokken. Antoine (Denis Ménochet) beweert dat hij gewoon deed wat ieder andere gekwetste vader zou doen als de moeder van zijn kinderen hem en zijn telefoontjes consequent uit de weg blijft gaan.

De dochter is 17 en nog maar een paar weken verwijderd van haar meerderjarigheid. Zij kiest ervoor om haar vader niet meer te zien en is geen issue in de zitting. De 11-jarige Julien heeft in een brief dezelfde keuze aangegeven, maar heeft minder te kiezen. De rechter doet haar best om te doorgronden wat er in de familie speelt, maar besluit de vader eerst bezoekrecht toe te kennen en vervolgens als hij opnieuw een eigen appartement heeft (hij woont in bij zijn ouders) co-ouderschap.

Aanvankelijk lijkt het erop dat de rechter de goede beslissing heeft genomen. Zoals wel vaker bij dat soort disputen lijkt de kerk ergens in het midden te liggen. Antoine lijkt de kwaadste nog niet en hoewel hij ongetwijfeld ook fouten gemaakt zal hebben in hun huwelijk lijkt het vooral Miriam die hem wil treiteren en die haar kinderen manipuleert. Legrand geeft ons even beperkte informatie dan de rechter had, ook de kijker weet op geen enkel moment wat de voorgeschiedenis in het gezin was.

In de cast gaat vooral Thomas Gloria, die hier zijn acteerdebuut maakt als Julien, met de pluimen lopen. Zijn stiltes, zijn angsten en zijn tranen maken dat ook wij beseffen dat dit meer is dan een jongetje dat opgestookt is door zijn wraakzuchtige moeder.

Naarmate de film vordert, krijgen we een beter idee van waar die angst vandaan komt. De eerste helft van de film is degelijk en soms pijnlijk herkenbaar voor ieder gezin dat ooit een scheiding heeft doorgemaakt, maar ook niet meer dan dat. Maar vanaf de tweede helft begin je als kijker te beseffen dat het hier verder gaat dan dat. Het is uiteindelijk die verbazend spannende en langgerekte finale die alles in nieuw perspectief zet en je helemaal bedeesd achterlaat.

Xavier Legrand had een missie, vertelde hij vorig jaar op het filmfestival van Venetië waar zijn film de prijs voor beste regie won. Hij wilde het huiselijk geweld aankaarten dat in de Franse statistieken de pan uit swingt, alsook de gigantische werkdruk van de rechters waardoor ze de tijd niet hebben om een dossier te doorgronden. In België is het niet anders.

Jusqu'à La Garde lijkt een eenvoudig filmpje, maar het zal nog ettelijke dagen nawerken.

Score: 7/10

Lees meer

Dit al gelezen?