© epa

Vandaag het langverwachte rapport over Soedan en Francken, maar verwacht vooral geen vuurwerk

9 februari 2018

Vandaag krijgt de zaak-Soedan z'n politieke einde. Want het langverwachte rapport over de zaak is klaar en zit bij minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA). Dat onderzoekt de mogelijke foltering van Soedanezen die verplicht moesten terugkeren, onder het beleid van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA). Maar die blijft hoe dan ook op post, de meerderheid wil vooral zo snel mogelijk de zaak vergeten.

"Zijn er folteringen geweest voor teruggekeerde Soedanezen?" En ook: "Kon de staatssecretaris voor Asiel en Migratie op de hoogte geweest zijn van die feiten? Had hij iets anders kunnen of moeten doen?"

Die vragen moeten vandaag een antwoord krijgen, over een zaak die eind 2017 heel de Wetstraat compleet beheerste. Het is Dirk Van den Bulck, de baas van het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen, die het rapport maakte voor Jan Jambon, de voogdijminister van Francken. Ook premier Charles Michel (MR) heeft het al besproken, het komt straks op het kernkabinet. Na de kern is er traditioneel de persconferentie en daarop zal dan de hele zaak toegelicht worden.

Het rapport was één van de middelen om eind 2017 de spanning rond Francken wat te verminderen en wat tijd te kopen tijdens de hele heisa. Net voor de kerstvakantie moest Jambon dus laten uitzoeken wat er aan was van de getuigenissen van mogelijk gefolterde Soedanezen. Het waren die getuigenissen die de zaak in de fik zette en Francken in de knoei bracht.

Al maanden speelde die zaak: het ging om Soedanezen die in België illegaal verbleven, hier geen asiel wilden aanvragen, maar naar de UK wilden. België werkte samen met de Soedanese overheid, een dictatuur, om de illegalen te identificeren en daarop terug te sturen naar hun land. De oppositie schreeuwde moord en brand, en waarschuwde voor het regime. Maar helemaal alleen stond België niet met dergelijke aanpak: ongeveer elk Europees land deed het zo.

Francken zwaar onder vuur

In december kwamen er berichten dat teruggestuurde Soedanezen bij aankomst in hun land wel degelijk gefolterd en met stokken geslagen werden. Verontwaardiging bij de oppositie, en de vraag binnen de meerderheid om de uitwijzingen op te schorten. Dat gebeurde uiteindelijk Vooral CD&V trok de kar, tegen Francken in.

"Ik wil hier ferm en duidelijk over zijn", kwam premier Charles Michel (MR) uiteindelijk tussen. "Er zullen geen repatriëringen meer zijn naar Soedan, minstens tot eind januari." Voor de camera's van VTM reageerde Francken daarop heel fel: "De premier moet niet zeggen dat hij beslist heeft dat er geen repatriëringen zullen zijn, want er zijn er geen gepland tot eind januari."

Voor die uitspraken verontschuldigde hij hem later bij Michel: hij had de premier niet willen afvallen. Maar de zaak werd ernstiger, toen bleek dat er wel degelijk een repatriëring gepland was. Die stond op 13 januari op de agenda, maar werd geschrapt.

"De communicatielijn dat er geen vluchten gepland stonden, heb ik aangehouden", zei Francken uiteindelijk daarover. "Geruchten creëren in migratie quasi altijd een aanzuigeffect. Ik wou niet het verkeerde signaal geven dat Soedanezen niet meer teruggestuurd worden en vermijden dat wij het putje van het Europese bad worden." Een uitleg dus om de onwaarheden te duiden.

Leugens? Of "de communicatielijn aangehouden"?

"Hij geeft gelogen", stelde de oppositie fel. De druk nam toe op Francken. Karel De Gucht (Open Vld) had al het ontslag van Francken geëist, wegens 'menselijk ongeschikt' voor de job. Het was pas toen vanuit CD&V daarover ook stemmen kwamen, met onder meer Europees parlementslid Ivo Belet die de forcing voerde, en CD&V-voorzitter Wouter Beke ook vragen had, dat de zaak helemaal omsloeg in een crisis. Toen ook Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten vragen had bij Francken, reageerde N-VA-voorzitter Bart De Wever met een bazooka: "Als Francken moet gaan, valt de regering. Zo simpel is het."

Uiteindelijk stelde de premier zich ook fel op. "Ik laat me door niemand chanteren", beet die terug. Hoogspanning tussen de belangrijkste coalitiepartners dus, die uiteindelijk koelde zonder blazen. De Wever maakte duidelijk dat het rapport, zelfs als het negatief zou zijn over de Belgische aanpak en folteringen zou bevestigen, Francken niet zou doen opstappen. De coalitiepartners slikten die uitleg en de regering ging verder.

Vandaag staat dus de afwikkeling nog op de agenda, maar verwacht vooral geen vuurwerk: de spanning is al een tijdje weg uit het dossier en niemand in de meerderheid zit te wachten op nog eens een zelfde episode.

Lees meer

Dit al gelezen?