Meeste Europese jihadgangers zijn in kalifaat gebleven na val IS

6 februari 2018

Van de 5.000 Europeanen die de afgelopen jaren vertrokken naar Syrië en Irak om zich aan te sluiten bij Islamitische Staat, zijn er amper 1.500 teruggekeerd. De verwachte stroom van jihadi's die na de val van het IS-kalifaat terugkeren naar Europa is dus tot nu toe uitgebleven. Bovendien zijn de terugkeerden vooral vrouwen en kinderen.

Volgens onderzoek van het in Brussel gevestigde Egmont Instituut kwamen de meesten die vertrokken om zich bij IS aan te sluiten al terug in 2013, 2014 en begin 2015. De reden was meestal teleurstelling over wat ze aantroffen in het oorlogsgebied volgens de onderzoekers.

De meeste terugkeerders vormen volgens het Egmont Instituut geen bedreiging in hun thuisland. De onderzoekers wijzen erop dat sinds de aanslagen in Brussel in maart 2016 er in Europa geen aanslagen meer zijn gepleegd door terugkeerders. Dat betekent echter niet dat de dreiging voorbij is.

Drie landen

Het onderzoek van het Egmont Instituut gaat hoofdzakelijk over hoe Nederland, Duitsland en België omgaan met teruggekeerde IS-strijders. De onderzoekers concluderen dat het beleid van de drie landen de afgelopen tijd steeds meer op elkaar is gaan lijken.

Zo willen de landen liever niet dat IS-strijders terugkeren, maar wordt dit formeel niet tegengehouden. Bij terugkomst worden verdachten vastgezet, in afwachting van hun strafzaak. Alle drie de landen hebben de wet de afgelopen jaren aangepast om de bewijslast te verlichten.

België

België heeft van alle Europese landen relatief het grootste aantal mensen die vertrokken naar het kalifaat. Aanvankelijk werden terugkeerders hier niet vervolgd, maar dat gebeurt inmiddels wel. Ook worden veroordeelden na hun straf in de gaten gehouden, maar een samenhangend plan daarachter ontbreekt, zeggen de onderzoekers.

In Duitsland werd de omgang met Syriëgangers lang overgelaten aan de deelstaten, wat leidde tot een versnipperd beleid. Inmiddels wordt in het hele land standaard overgegaan tot vervolging.

De onderzoekers pleiten voor verdere samenwerking tussen de landen bij de aanpak van terrorisme. Investeringen op dit gebied moeten volgens hen niet worden wegbezuinigd als de aandacht voor het thema verslapt.

Lees meer

Dit al gelezen?