© EPA

Theresa May internationaal en binnen eigen regering onder vuur: positie van premier nog houdbaar?

1 februari 2018

Brits premier Theresa May ligt onder vuur. Iedereen wil weten wat ze concreet van plan is met de Brexit, maar er komt weinig concreet uit de bus. Tijdens het staatsbezoek aan de Chinese president Xi Jinping hebben Britse regeringsleden May aangevallen, de oppositie en de EU lusten haar helemaal rauw. Ook haar laatste uitspraken over EU-burgers, die na de Brexit naar het VK komen, veroorzaken nationaal én internationaal heel wat controverse. May moet nu snel iets doen, want haar positie dreigt stilaan onhoudbaar te worden.

De Britse premier Theresa May (Conservative) heeft gezegd dat “EU-burgers die na de Brexit naar VK komen, niet dezelfde rechten zouden hebben als zij die ervoor al in het VK woonden”. Daarmee heeft May een nieuwe clash met de EU veroorzaakt. Zo is in de Brexit-onderhandelingen overeengekomen dat er tussen de Britse uitstap uit de EU en december 2020 een transitieperiode komt, waarin het vrij verkeer van personen en burgerrechten voor alle EU-burgers in het VK gegarandeerd worden.

Het zou kunnen dat nieuwe EU-burgers na de Brexit verplicht een werkvergunning moeten hebben en gedwongen worden om zich te laten registreren bij hun aankomst in het VK. Voor EU-burgers, die al langer in het VK wonen, zou dat dan niet gelden. May, die momenteel op staatsbezoek is in China, zei dat de invoering van bovenstaande regels louter “een kwestie van onderhandelen” is.

May wil échte verandering

May zei ook dat ze niet akkoord gaat me de notie dat er niet veel zou veranderen als het VK de EU verlaat. Daarmee spreekt ze haar minister van Financiën Philip Hammond (Conservative) tegen. Die had eerder gezegd dat de Brexit voor de Britten maar “heel kleine veranderingen” zou teweegbrengen.

“We voeren nu het werk uit dat de Britse bevolking aan de regering gevraagd heeft, namelijk een Brexit uitvoeren”, zei May. “Ze hebben niet gevraagd dat er niets zal veranderen als we de EU verlaten.”

De EU benadrukt nu dat met het VK overeengekomen is dat EU-burgers, die voor het einde van de transitieperiode naar het VK komen, dezelfde rechten als op het vasteland zouden genieten.

Guy Verhofstadt (Open Vld, ALDE), die het Europees Parlement vertegenwoordigt in de Brexit-onderhandelingen, zegt aan de Britse krant The Guardian dat “burgerrechten tijdens de transitieperiode niet ter discussie staan”: “We kunnen niet accepteren dat er twee sets van rechten zijn van EU-burgers. De transitie kan enkel slagen als de huidige verworvenheden behouden blijven zonder uitzonderingen.”

Uitspraken langs alle kanten bekritiseerd

Veel Britse parlementsleden en campagnevoerders voor de komende Britse verkiezingen hebben hun bedenkingen al geuit uit angst voor discriminatie en onzekerheid na de opmerkingen van May.

Parlementslid Peter Kyle (Labour), die tegen de Brexit is, heeft gezegd dat EU-burgers “een enorme bijdrage” leveren aan het VK, ook op het vlak openbare diensten en de Britse Nationale Gezondheidsdienst. Volgens Kyle zouden EU-burgers “net verwelkomd en gewaardeerd moeten worden in plaats van weggestuurd”.

“Voor duizenden Britse bedrijven is het essentieel om werknemers in heel Europa te kunnen aannemen”, gaat Kyle verder. “De recente uitspraken van de premier zullen de onzekerheid, die door de Brexit veroorzaakt is, alleen maar vergroten.”

De andere EU-landen vinden dat het VK akkoord moet gaan met de regels van de Europese interne markt en de douane-unie. Daar valt onder andere het vrij verkeer van goederen onder. Bovendien zullen er tijdens de overgangsperiode nog enkele beslissingen van het Europees gerechtshof van kracht zijn.

May benadrukte opnieuw dat ze de transitieperiode in 2020 hoe dan ook wil stopzetten: “We zijn heel duidelijk. Het gaat hier niet over iets dat we willen laten aanslepen. We verlaten de Europese Unie.” Intussen hebben enkele voormalige Brexiteers uit de regering, waaronder minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson (Conservative Party), hun twijfels over de Brexit geuit.

Brexitminister David Davis heeft dan weer gezegd dat het VK “de beslissing van de EU om haar wetten en regulaties tot eind 2020 op te leggen in het VK” zal aanvechten: “Er komt ruzie van. Daar ben ik zeker van. We hebben niets in de pap te brokken gehad.”

Zwakke positie binnen regering

May is momenteel samen met haar handelsminister Liam Fox op een diplomatieke reis naar China om met de Chinese president Xi Jinping te praten.

In Londen wordt momenteel druk gesproken over de toekomst van May. Zelf is ze vastberaden om de Conservatieve Partij naar de volgende verkiezingen te leiden, maar het is nog niet eens zeker of ze de gemeenteraadsverkiezingen in mei haalt.

Zo heeft May een ferme uitbrander gekregen van Brits staatssecretaris voor Justitie Philip Lee (Conservative). Het pro-Europese regeringslid heeft in drie tweets gesuggereerd dat May, door dogma boven bewijs te plaatsen, het land naar de afgrond leidt. Dat doet Lee naar aanleiding van een Brexitanalyse die werd opgesteld door het ministerie van Financiën. Daarin staat dat een harde brexit ernstige economische randschade kan veroorzaken voor het land.

Staatssecretaris voor Brexit Steve Baker noemde het rapport een uitloper van ‘Project Fear’, de angstcampagne van voormalig Brits premier David Cameron in 2016 om Britten te overtuigen om tegen de Brexit te stemmen.

Dat Baker en Lee zomaar openlijk kritiek kunnen uiten op het regeringsbeleid, spreekt boekdelen over de zwakke positie van May.

Minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson haalde vorige week nog vergelijkbare toeren uit. Hij moeide zich openlijk met Volksgezondheid en pleitte ervoor om extra miljarden in de zorg te investeren. Volgens Johnson is dat de enige manier om Jeremy Corbyn (Labour) uiteindelijk buiten de regering te houden. Het enige wat May uiteindelijk deed: Johnson vragen om zijn ideeën voor zichzelf te houden.

Imagoschade in buitenland én thuis

May wordt nu vanuit alle hoeken van de Britse politiek opgeroepen om echt leiding te geven. De cover van het Brits tijdschrift The Spectator geeft de situatie perfect weer: we zien May in haar blauwe mantelpak bungelen met het bijschrift "Lead or Go". Er wordt May verweten dat ze zelf niet duidelijk weet wat ze precies wil voor de Brexit. Sommige Britse media beweren zelfs dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel (CDU) May tijdens een geheime persbijeenkomst op het WEF in Davos uitgelachen en beschimpt zou hebben.

Ook het bezoek aan China is niet zonder kleerscheuren verlopen. Al voor haar vertrek had May, net als Amerikaans president Donald Trump, bedenkingen geuit over de manier waarop Peking handel drijft. In China weigerde May om haar onvoorwaardelijke steun te geven aan ‘De Nieuwe Zijderoute’. Dat is een project van Xi Jinping om meer vat te krijgen op de wereldhandel.

Alsof dat allemaal nog niet genoeg is, staat May nog een vers probleem te wachten als ze terug in Londen aankomt. Zo ligt de positie van de nieuwe minister van Defensie Gavin Williamson onder vuur omdat die jaren geleden een affaire had met een collega. Opnieuw imagoschade voor May, want Williamson is één van de mannen achter Mays succesvolle strijd om het leiderschap.

Lees meer

Dit al gelezen?