Pest werd dan toch niet verspreid door ratten blijkt nu

16 januari 2018

Tot nu werd aangenomen dat ratten en dan in het bijzonder de vlooien die ze meedroegen, verantwoordelijk waren voor de snelle verspreiding van de pest in de middeleeuwen. Maar volgens nieuw onderzoek waren niet ratten maar vlooien en luizen op mensen verantwoordelijk voor de verspreiding van de pest.

De pest is een infectieziekte die van de 14e tot en met de 19e eeuw in Europa veelvuldig, bij vlagen epidemisch en zelfs pandemisch voorkwam en enorme aantallen slachtoffers maakte. De ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis. De belangrijkste vormen van de pest zijn builenpest en longpest.

Tussen 1347 en 1351 stierf als gevolg van de Zwarte Dood zelfs meer dan een derde van de toenmalige totale Europese populatie.

Aangenomen wordt dat de verspreiding van de ziekte vooral plaatsvond door vlooien op ratten, maar onderzoekers van de universiteiten van Oslo en Ferrara stellen dat de verspreiding van de pest grotendeels kan worden toegeschreven aan vlooien en luizen op mensen.

De onderzoekers gebruikten goede sterftecijfers van uitbraken van de pest in negen steden in Europa om modellen te maken van de dynamiek van de ziekte. Met zijn team simuleerde professor Nils Stenseth vervolgens de uitbraak van de pest in deze steden, volgens drie verschillende modellen. Eén met verspreiding via ratten, één met verspreiding via de lucht en een via vlooien en luizen die op mensen en kleding van mensen leven.

Luizenmodel

In zeven van de negen steden waarop de simulaties werden toegepast, bleek het model met vlooien en luizen die op mensen en kleding van mensen leven veel beter bij het oorspronkelijke patroon van de uitbraken te passen dan die met vlooien op ratten.

Het luizenmodel paste dus het beste. Als de pest daadwerkelijk via ratten was verspreid, was het nooit zo snel gegaan. Dan was het vooral snel van rat tot rat gegaan, in plaats van dat het werd verspreid van persoon tot persoon.

Lessen

Professor Stenseth zegt dat er lessen te trekken vallen uit het onderzoek: "Het blijkt dus nog maar eens dat hygiëne immens belangrijk is bij het voorkomen van toekomstige verspreidingen. Het laat bovendien zien dat als je ziek bent, je met zo min mogelijk mensen in contact moet komen en eigenlijk het beste thuis kunt blijven."

Lees meer

Dit al gelezen?