© epa

Terreurniveau volgende week misschien van 3 naar 2, maar wat zou er dan veranderen?

15 januari 2018

De kans is reëel dat het terreurniveau in België na meer dan twee jaar van 3 naar 2 verlaagd wordt. Toch zou dat niet betekenen dat alle militairen meteen uit het straatbeeld verdwijnen. Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) is alvast een groot voorstander, maar de eindbeslissing ligt bij het Orgaan voor de Coördinatie en Analyse van de Dreiging (OCAD).

Het Orgaan voor de Coördinatie en Analyse van de Dreiging (OCAD) legt volgende week maandag zijn recentste bevindingen voor op de maandelijkse vergadering van de Nationale Veiligheidsraad. Daarin zetelt ook de regering en de top van de veiligheidsdiensten. Er zal dan wellicht bekeken worden of het terreurniveau in ons land van 3 naar 2 verlaagd kan worden.

Niveau 3 zal blijven gelden voor specifieke, kwetsbare plaatsen zoals de Israëlische en Amerikaanse ambassades in Brussel en de joodse buurt in Antwerpen. Het dreigingsniveau voor het hele land staat sinds de aanslagen in Parijs van november 2015 al op 3. Enkele dagen na de aanslagen in Brussel op 22 maart 2016 werd niveau 4 zelfs ingeroepen. Momenteel geldt nog steeds dreigingsniveau 3. Dat houdt in dat een aanslag “mogelijk en waarschijnlijk” is. Bij niveau 2 is het risico op een terreuraanslag “weinig waarschijnlijk”.

Ook buiten ons land verbetering

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) laat aan de kranten van De Persgroep weten dat de dreiging om verschillende redenen afgenomen is. Zo zijn er minder potentiële daders in België: sinds de aanslag op het Joods Museum in mei 2014 zijn al 300 mensen veroordeeld in terreurdossiers. Jambon neemt dan ook zijn petje af voor politie en justitie.

Hij wijst er ook op dat de situatie internationaal geëvolueerd is. Zo is terreurgroep Islamitische Staat zo goed als vermorzeld in Syrië en Irak, waardoor het moeilijker aanslagen kan coördineren.

“We hopen dat we in de loop van de komende maanden naar 2 kunnen”, klonk het eind 2017 op het kabinet Jambon. “Omdat dat betekent dat het veiliger wordt, maar ook vanwege de budgettaire implicaties.”

IS steeds minder aanzien

Ook heeft IS volgens de veiligheidsdiensten internationaal aan aantrekkingskracht moeten inboeten. “Het aantal Belgen die naar Syrië vertrekken, is teruggevallen tot 5 in 2017, heel wat minder dan de jaren voordien”, klinkt het op het kabinet van Jambon. “We hebben er goede hoop op dat we naar een lager niveau kunnen. Is het niet nu, dan hopelijk in de komende maanden.”

“De dreiging is steeds beter onder controle”, zegt Willy Bruggeman, voorzitter van de Federale Politieraad. “Bovendien beschikken de inlichtingendiensten over steeds accuratere informatie. Zo leveren de laptops die strijders hebben achtergelaten in veroverd gebied erg interessant materiaal op. Niveau 2 betekent niet dat alle gevaar is geweken. Het zal sowieso meer waakzaamheid van de politie in de straat vergen.”

Militairen snakken naar afwisseling

Ook voor de militairen zou een lager terreurniveau positief zijn. Zowel de basis als de legertop laat steeds vaker verstaan dat de soldaten dringend gemotiveerd moeten worden met andere opdrachten dan op wacht staan in de straten.

Momenteel staan er nog zo'n 1.200 militairen op straat. Vorig jaar waren er dat nog meer dan 1.800. Die daling is te wijten aan een dynamischere patrouillering en een efficiëntere samenwerking met de politie.

“De politieke afspraak is altijd geweest dat militairen pas worden ingezet vanaf niveau 3", zegt Peter Mertens nog, woordvoerder bij de crisiscel van Binnenlandse Zaken.

Ook stadsbesturen willen niveau 2

Vooral de lokale besturen staan te springen voor een daling van de terreurdreiging. “Bij de gemeenten begint de druk te wegen”, zegt Wim Dries (CD&V), voorzitter van de Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten en burgemeester van Genk. “De vraag leeft of niveau 3 nog in het hele land nodig is. Het kan niet eeuwig aangehouden worden.”

Hans Bonte (sp.a), burgemeester van Vilvoorde, is nog scherper: “Waar is men in godsnaam mee bezig? Het is een ongelooflijke opgave om telkens opnieuw de richtlijnen van niveau 3 te blijven herhalen.”

In Kortrijk betekent niveau 3 dat er intens belet wordt dat voertuigen kunnen inrijden op mensenmassa’s en dat bezoekers bij grote evenementen gecontroleerd moeten worden. “De kosten daarvan voor organisatoren lopen op tot tienduizenden euro's”, zegt burgemeester Vincent Van Quickenborne (Open Vld). “Dat is niet aangenaam, maar wij schikken ons naar het oordeel van het OCAD.”

Antwerps burgemeester Bart De Wever (N-VA), die voorstander is van militairen op straat, zei al dat het leger in zijn stad alleen nog op enkele zeer specifieke plekken zou kunnen patrouilleren als niveau 2 ingesteld wordt.

Regering neemt alvast maatregelen

De veiligheidsdiensten nemen alvast maatregelen zodat de veiligheid ook bij niveau 2 gegarandeerd blijft. Zo is de federale regering volop kandidaten aan het zoeken voor een nieuw veiligheidskorps. Hun opdracht: de militaire bewaking bij nucleaire sites en internationale instellingen vervangen. Het korps zal uit 1.600 mensen bestaan.

Het OCAD wil nog geen bindende uitspraken doen over een mogelijke daling van het dreigingsniveau. “Het is noodzakelijk dat aan de opgelegde maatregelen gevolg gegeven wordt”, klinkt het bij het Crisiscentrum. “Hoe moeilijk dat ook is. De veiligheid van de burgers moet gegarandeerd blijven.”

Lees meer

Dit al gelezen?