© Getty Images

Marghem teruggefloten: kernkabinet wil geen onderzoek naar bouw nieuwe kerncentrale

12 januari 2018

In de studie die de basis moet vormen voor het nieuwe energiepact komt dan toch geen scenario dat onderzoekt of we tegen 2040 een nieuwe kerncentrale in ons land moeten bouwen. Federaal minister van Energie Marie-Christine Marghem (MR) wou dat “voor de volledigheid” wel laten onderzoeken. 

Volgens het kernkabinet valt een nieuwe centrale buiten het regeerakkoord en is ook tegen de wet, omdat de Kamer in 2015 een kernuitstap heeft goedgekeurd.

Ooit was België een voortrekker op vlak van kernenergie. Met een proefreactor in de Kempen en later een radicale switch naar kernenergie produceerden we net als Frankrijk het merendeel van de elektriciteit uit nucleaire centrales. Ook in de opwerking van nucleair afval hadden we een pak expertise, net als in de productie van nucleair medisch materiaal.

Maar die liefde voor kernenergie is serieus gekoeld. Er is een wet, die zegt dat de centrales moeten sluiten in 2025. Maar kijk: in de huidige discussie over een nieuw Energiepact dook het toch weer op, nucleaire energie. Via La Libre Belgique lekte uit dat federaal minister van Energie Marie-Christine Marghem (MR) ook een berekening wil van een nieuwe kerncentrale.

Veel wilde de minister niet kwijt over het nieuws. Ze schilderde het af als "een puur theoretische oefening". "Wij onderzoeken gewoon verschillende scenario's om een zo volledig mogelijk beeld te krijgen van de kosten", zo liet ze verstaan.

Wat bezielde Marghem?

Binnen de regering dook wel de vraag op wat Marghem bezielde. Want haar MR, de partij ook van premier Charles Michel, is al behoorlijk duidelijk geweest. Ze willen net de kerncentrales sluiten, en zijn daarover een potje aan het armworstelen met de N-VA. Want die staan niet te springen om te snel de laatste twee kerncentrales te sluiten: ze willen vooral dat de energiebevoorrading gegarandeerd blijft.

Het zijn vooral de grote industriële afnemers, de chemie-industrie in de Antwerpse haven op kop, die niet willen weten van een volledige sluiting van de centrales. N-VA-voorzitter Bart De Wever stelde eind 2017 nog voor om de definitieve beslissing pas na de verkiezingen van 2019 te nemen. Maar premier Michel gaf daarop flink tegengas: hij wil absoluut nu een beslissing.

Dat z'n eigen minister nu plots een nieuwe centrale onderzoekt, maakt de zaak niet makkelijker voor hem. De N-VA ontkende al dat zij zo'n scenario laten onderzoeken, de verantwoordelijkheid ligt dus volledig bij Marghem.

Tommelein zegt al duidelijk 'neen'

Vanuit de Vlaamse regering reageerde de Vlaamse liberaal Bart Tommelein (Open Vld) al fel tegen Marghem. Hij noemt de bouw van nieuwe centrales "onbespreekbaar". "Ze kunnen berekenen wat ze willen. De vraag is of het zin heeft te berekenen wat buiten de wet gaat. Die wet zegt duidelijk dat de sluiting van de kerncentrales tegen 2025 een feit is." Ooit was Open Vld fel voorstander van 'reactoren van een 4de generatie'. Maar dat standpunt hebben ze ondertussen opgeborgen.

Vandaag moet Marghem de scenario's komen voorleggen aan het kernkabinet. De kans dat het scenario van 'nieuwe centrales' daar sneuvelt, is zeer groot. Zowel Open Vld als MR kunnen het moeilijk laten passeren.

In Europa worden hoe dan ook bitter weinig nieuwe centrales gebouwd. Onder meer de Denen zijn wel bezig met nieuwe technologie rond Thorium, maar dat staat nog niet ver. De UK is een van de weinige landen die op dit continent experimenteert met een concrete, nieuwe generatie reactoren. Het zijn de Chinezen die daarin de leiding hebben. De kerncentrale Hinkley Point, die de Chinezen gaan bouwen, moet vanaf 2025 in 7 procent van de Britse elektriciteitsbehoefte voorzien, iets waar Groot-Brittannië met relatief weinig reservecapaciteit om zit te springen.

Bovendien moeten ook de Britten zich houden aan de CO2-afspraken van het klimaatakkoord. Maar het Hinkley Point project is omstreden. De kosten zijn een belangrijke reden: de centrale kost 18 miljard pond (21 miljard euro) om te bouwen, maar zou de belastingbetaler volgens de National Audit Office in totaal 30 miljard pond gaan kosten.

Daar komen de Chinezen

Het komt erop neer dat een groot deel - 15 procent op termijn - van de Britse elektriciteitsvoorziening met deze deal in Chinese handen komt. Bradley zou bovendien een etalagefunctie hebben: de Chinezen willen wel degelijk in heel Europa kerncentrales gaan bouwen. Ze zijn daar al mee bezig in Roemenië en Turkije. Het lijkt op het eerste gezicht vergezocht, maar is wel degelijk realiteit.

De waarheid is immers dat Europa kernenergie en dan vooral de constructie van nieuwe kerncentrales of het repareren van oudere niet meer kan betalen. De Chinezen kunnen dat wel. Europa heeft sowieso maar één bedrijf meer dat zelf nog in staat is kerncentrales te bouwen, en dat is EDF, voor 80 procent in handen van de Franse overheid. EDF nam Areva over, een andere Franse bouwer van kerncentrales die hopeloos in schulden zat, onder commando van de Franse overheid.

Momenteel is dat kerncentrales aan het bouwen in Frankrijk en Finland, maar die liggen respectievelijk al bijna tien en dertien jaar achter op schema en de kosten blijven escaleren. De deal die de Britten maakten, geeft de Chinezen bovendien voor 35 jaar gegarandeerde elektriciteitsprijzen. Britse consumentenorganisaties hebben uitgerekend dat zoiets op termijn kan leiden tot een verdubbeling van de elektriciteitsfactuur voor de modale Engelsman.

Lees meer

Dit al gelezen?