© epa

Hoe de regering Michel een goeie dosis humor kan gebruiken

11 januari 2018

Een bijzondere nieuwsjaarsreceptie dit jaar van premier Charles Michel (MR) en zijn regering, want natuurlijk zindert de zaak-Francken na. Een dik jaar voor de verkiezingen houdt iedereen z'n hart vast: kan deze ploeg de rit uitrijden op een werkbare manier? Niemand van z'n regering beweert natuurlijk het tegendeel bij de start van het werkjaar. Maar een tikje humor zou de premier kunnen helpen de boel bij mekaar te houden en dit soort events op te leuken.

"Eind deze maand heb ik een afspraak met Vladimir Putin om daar wat tips te krijgen over hoe we best omgaan met de pers. Of hoe we coalitiepartners moeten aanpakken. En uiteraard wil ik beroep doen op z'n expertise rond fake news. Dat kan handig worden als het straks verkiezingen zijn, wie weet, bijvoorbeeld in Antwerpen."

Zeg niet dat de eerste minister geen humor heeft. Premier Michel bloeit helemaal open, als hem gevraagd wordt naar z'n nakende bezoek aan Moskou, eind deze maand. De grappen in kleine kring staan in schril contrast met z'n welkomstspeech eerder op de avond. De hele nationale pers is uitgenodigd op het kasteel van Hertoginnedal, zonder twijfel het meest betoverende decor dat de federale regering te bieden heeft. En ondertussen ook de vaste stek waar de premier z'n akkoorden maakt en op geregelde tijdstippen de pers uitnodigt.

Dit jaar opnieuw geen roast

De nieuwjaarsreceptie heeft een paar vaste tradities. Het is hét moment om de temperatuur te voelen in de regering, de verwachtingen te horen voor het komende jaar, een zeldzaam moment waarop heel de regering samen in actie te zien is. En al jaar en dag houdt de premier ook een 'roast' : een grappige speech waarin hij lacht met z'n collega's, zeker met leden van de pers, en uiteraard liefst ook met zichzelf.

De Amerikanen doen het al jaren op hun White House Correspondents Dinner (al doet Donald Trump er niet aan mee), maar ook België heeft, achter gesloten deuren die traditie. Guy Verhofstadt (Open Vld) was altijd snoeihard, zowel voor de pers als eigen ministers, tot ieders jolijt. Yves Leterme (CD&V) deed het verfijnder, maar daardoor ook wel grappiger. En Elio Di Rupo (PS) was misschien wel de meest galante en humoristische van alle premiers in dit soort format de afgelopen jaren. Herman Van Rompuy (CD&V) was het buitenbeentje: dodelijk cynisch en dus grappig binnenkamers, maar niet meteen de man voor een roast.

Als er één moment is waarop deze ploeg ook zo'n dosis humor kan gebruiken, is het nu. "Ik overleef dit wereldje alleen maar door relativering, door er af en toe eens goed mee te lachen. En ik draai al jaren mee", vertrouwt een minister ons later op de receptie toe. Maar de premier kiest er voor het tweede jaar op rij voor om in plaats van een roast een doodsaaie speech over "de realisaties van de regering" te geven.

Hij kan het nochtans wel. In z'n eerste jaar deelde Michel nog al lachend Atoma-schriftjes uit voor alle journalisten, na een kletterende speech. Maar in plaats van de humor is er een verplichte aframmeling van feiten gekomen, waarbij z'n ploeg ook verplicht wordt om naast en achter hem plaats te nemen. "Om het beeld van éénheid te geven". Tot afgrijzen van sommige regeringsleden, die dan een kwartier lang niet op hun smartphone kunnen kijken of een gesprekje hebben. De zaal doet dat uiteraard wel.

Humor had echt de sfeer wat lichter kunnen maken. Een paar stevige grappen rond Theo Francken, het had geholpen. Want natuurlijk weegt de crisis rond staatssecretaris nog altijd door. Zowat elk gesprek domineert het thema. Zowel bij CD&V'ers als bij Open Vld'ers in de regering is te horen dat "verstandige mensen beter wat meer hadden gezwegen". Geen van beide komen ze goed uit de hele affaire, en dat weten ze.

"Mijn voornemen voor dit jaar? Vakanties zouden beter wat serieuzer genomen worden", zo zegt een minister al lachend. "Mensen willen echt dat het eens rustig wordt, dat het vrede is rond Kerstmis. Dat moeten we opnieuw respecteren."

Ruis op de lijn tussen N-VA en MR

Wat deze crisis misschien wel anders maakt dan alle andere akkefietjes binnen de regering Michel is dat de premier deze keer mee in de strijd moest. Had hij zelf vroeger moeten ingrijpen en de coalitiepartners terugfluiten, zoals hier en daar wel gefluisterd wordt? Of had Bart De Wever de Zestien moeten bellen, in plaats van zelf in de aanval te gaan en met de val van de regering te dreigen? Feit is dat er, voor het eerst, serieus ruis zat op de lijn tussen N-VA en MR.

En dat maakt de hele episode wel gevaarlijk voor deze ploeg. Niet toevallig is de goede verstandhouding tussen de Vlaams-nationalisten en de enige Franstalige partij in deze regering tot nu toe de garantie van stabiliteit geweest. De grootste partij en de premier spaarden elkaar, hadden een niet-aanvalspact, naast de quasi-permanente oorlogjes tussen de Vlaamse partijen. Maar de premier voelde het deze keer aan alsof hij niet anders kon dan reageren, toen De Wever plots dreigde met de val van de regering. Meteen de eerste echte botsing tussen beiden, met kneuzingen als gevolg.

Hoeverre dit nu doorweegt op het laatste regeringsjaar voor verkiezingen is moeilijk te zeggen. De realistische eindmeet voor deze ploeg ligt in de zomer. Daarna begint de kiesstrijd, eerst voor de lokale niveau's en daarna in het voorjaar 2019 voor het Vlaamse en federale parlement. Nog zes maanden dus, waarin werk mogelijk is. Dat beseft iedereen. En iedereen wil er het beste van maken. Maar een grapje om het allemaal wat weg te kunnen lachen, de zelfrelativering een plaats te geven, het had kunnen helpen als smeerolie. Premier Michel heeft nog één kans, volgend jaar, om die traditie toch opnieuw te honoreren.

Lees meer

Dit al gelezen?