© epa

Energiepact is de échte clash binnen de regering: N-VA verwijst fijntjes naar teksten regeerakkoord

8 januari 2018

De crisis rond Theo Francken (N-VA) blijft maar verder etteren: CD&V en Open Vld prikten afgelopen weekend nog eens. Meteen reageerde Bart De Wever snoeihard. "Als Theo moet gaan, valt de regering". Maar het échte conflict binnen de coalitie op dit moment is niet meer Soedan, het draait rond de kerncentrales. Want daar lijkt een clash tussen liberalen, inclusief premier Charles Michel (MR) en de N-VA onvermijdelijk ...

Twee bijzonder felle conflicten binnen de federale regering lopen op dit moment samen: enerzijds heel de heisa rond Francken en de teruggestuurde illegalen naar Soedan, anderzijds de sluiting van de kerncentrales.

Het één is simpel: bij coalitiepartners CD&V en Open Vld is nu al dagen te horen dat Francken eigenlijk moet opstappen. De verontwaardiging is groot, omdat de staatssecretaris niet de volledige waarheid vertelde in het dossier. Maar in de Belgische politiek stappen ministers of staatssecretarissen pas op als de eigen partij hen laat vallen, anders niet. En Bart De Wever, de N-VA-voorzitter, liet er dit weekend geen enkele twijfel over bestaan: dat ontslag komt er niet. Nooit. Als de anderen dat ontslag blijven eisen, dan valt simpelweg de regering. Moeilijk is dat politieke vraagstuk dus niet: wie wil over het thema Soedan de regering laten vallen? Niemand echt. Maar met z'n felle uitval maakt Bart De Wever het z'n coalitiepartners ook niet bepaald gemakkelijk: vooral de premier moet z'n gezicht zien te redden.

Het andere dossier is wel veel complexer. Want de vier energieministers van dit land zijn het eigenlijk eens: de kerncentrales moeten allemaal dicht, en dat moet vastgelegd worden in een zogenaamd 'Energiepact'. Federaal minister Marie-Christine Marghem (MR), Vlaams minister Bart Tommelein (Open Vld), Waals minister Jean-Luc Crucke (MR) en Brussels minister Céline Fremault (cdH) kwamen dat overeen.

Maar er is heel felle tegenstand van de N-VA. Die willen niet zomaar de kerncentrales dicht doen: minstens de twee jongste centrales zouden moeten openblijven. Onder meer de chemische industrie in Antwerpen vraag expliciet dat niet te doen. De N-VA kreeg het voor de kerstvakantie gedaan dat het dossier even 'on hold' gezet werd, ook al had onder meer Bart Tommelein (Open Vld) beloofd "dat het energiepact er nog zou komen in 2017". Tijdens de kerstvakantie zei De Wever dan dat het dossier best pas bij de regeringsonderhandelingen van 2019 beslist wordt.

"Ik dans niet naar de pijpen van N-VA"

Maar dat willen de liberalen absoluut niet: zij dringen aan op een beslissing deze regeerperiode. En met zowel Marghem federaal als Crucke als Waals minister zit de MR in dit dossier volop in de cockpit. Het verklaart waarom premier Charles Michel (MR) afgelopen weekend zo fel reageerde: "Ik dans niet naar de pijpen van de N-VA", zei hij in La Capitale. Michel verwijst naar de wet op de kernuitstap, die gestemd is in de Kamer tijdens de vorige regeerperdiode: "De wet is goedgekeurd en ze geldt voor iedereen, Bart De Wever inbegrepen. Ik denk dat echte politieke moed inhoudt binnen het kader van die wet te werken."

Daarmee staat N-VA lijnrecht tegenover de liberalen. Want ook Gwendolyn Rutten, de Open Vld-voorzitster, herhaalde nog eens afgelopen weekend dat ze het Energiepact er komt, "dit jaar". "De kernuitstap staat in het Vlaams en federaal regeerakkoord. Ik hou mij aan die afspraken. Ik ga ervan uit dat iedereen dat doet."

Onderhandelen via Twitter?

Maar bij N-VA is de lijn over dat regeerakkoord ondertussen ook duidelijk. Sander Loones, de ondervoorzitter en de man die de Vlaamse en federale onderhandelingen in 2014 mee in goede banen leidde, gebruikte Twitter om nog eens terug te komen op dat regeerakkoord. Hij citeerde daarbij de passage: "De regering engageert zich tot het garanderen van de bevoorradingszekerheid, de betaalbaarheid en de duurzaamheid van energie op korte en lange termijn, zodat ze de kernuitstap van de huidige generatie reactoren in 2025 kan realiseren." Loones wijst er daarmee op dat die betaalbaarheid, die duurzaamheid en die bevoorradingszekerheid niet gegarandeerd zijn.

Maar ook via Twitter reageerde de Vlaamse minister van Energie, Bart Tommelein (Open Vld). Want die stelde dat ook het woordje "engageert" uit diezelfde tekst moet onderstreept worden: de uitstap was dus wel degelijk beloofd. Waarop Loones dan weer verduidelijkte: "Maar op voorwaarde dat. Engageren houdt in regeerakkoord duidelijk geen blanco cheque in."

En daarop gingen Loones en Tommelein, toch twee protagonisten in het dossier, op Twitter in een redelijk stevige discussie. De Open Vld'er wees erop dat de afspraken moet nagekomen worden, maar de N-VA'er reageerde even fel: "Ook die over de betaalbaarheid." Daarop reageerde Tommelein nog eens door te zeggen "dat de cijfers bekend zijn". "De kernuitstap uitstellen zal nog meer kosten op lange termijn want investeringen moeten nu eenmaal gebeuren".

Wie kan er winnen bij crisis over kernenergie?

Het is meteen een voorbode van de discussie die de komende dagen en weken achter de schermen moet plaatsvinden. Maar het toont aan hoezeer dat een stellingenoorlog dreigt te worden, waarbij het regeerakkoord toch geen glashelder antwoord biedt. En hoe fel de N-VA zich verzet tegen een beslissing over het Energiepact, dat de liberalen er graag willen door duwen.

Rest de vraag of iemand op dit thema dan wel het conflict wil forceren, en desnoods opstappen. Net zoals migratie, is kernenergie geen core thema van de liberalen, laat staan van de christendemocraten. Maar evenmin is het nu het onderwerp waar kiezers van de N-VA echt van wakker liggen: al komt het handig uit om eens een dossier te hebben waarop ze duidelijk verschillen van Open Vld en CD&V. Het zijn vooral de groenen die zich al jarenlang profileren op dit dossier, en op dit thema kunnen winnen. Niemand heeft dus veel te winnen bij een regeringscrisis over de kerncentrales.

Lees meer

Dit al gelezen?