© getty

Alles wat je moet weten over de grens tussen Noord-Ierland en Ierland die de hele brexit op de helling kan zetten ...

5 december 2017

De Britse premier Theresa May (Conservative Party) en de Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker kwamen gisteren nog niet tot een akkoord over de voorwaarden van de brexit. Zowel het VK als de EU hadden nochtans verwacht samen door de deur te kunnen, maar de grens van de republiek Ierland, die bij de EU blijft, en Noord-Ierland, dat bij het VK hoort, blijft een struikelblok. Waarom weegt die kwestie zo zwaar door?

Ondanks optimistische voorspellingen, kwam het gisteren niet tot een eerste brexit-akkoord tussen Brits premier Theresa May (Conservative Party) en Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Het was de bedoeling om na dit akkoord naar een tweede onderhandelfase over te gaan met de (handels)relatie tussen het VK en de EU als inzet. De drie hoofdpunten van de eerste onderhandelingsfase zijn het overzicht van de kosten van de brexit, de burgerrechten van de EU-onderdanen in het VK en van de Britten in de EU en de Ierse grenskwestie. Vooral op dat laatste punt zouden beide partijen elkaar niet kunnen vinden. Dat schrijft de Britse krant The Guardian.

Voor Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, was gisteren de laatste kans om tot een echte doorbraak te komen, maar Londen en Juncker zeggen dat er nog verder gepraat zal worden. “Dit is geen mislukking, maar de start van de laatste onderhandelingsronde”, zeiden Juncker en May.

May hangt vast aan achterban

De EU wil niet dat er een zogenaamde harde grens komt tussen de Ierse republiek en Noord-Ierland, dat tot het VK behoort. Zo wil Juncker een apart statuut voor Noord-Ierland zodat de grens met Ierland ook na de brexit open blijft. Ook May zou voor zo’n apart statuut te vinden zijn, maar haar achterban laat dat niet toe.

Zo was May na de vervroegde verkiezingen, die voor haar slecht uitdraaiden, genoodzaakt om een alliantie aan te gaan met de Noord-Ierse partij DUP, die sterk unionistisch en protestants is en dus gericht is op het VK. Zij zijn gekant tegen zo'n apart statuut. De katholieke bevolking van Noord-Ierland is echter erg gericht op Ierland. In het verleden kwam het al tot aanslagen en guerrillaoorlogen in het Iers conflict tussen republikeinen en unionisten. De jongste jaren blijft het geweld tussen beide partijen erg beperkt.

Bovendien impliceert zo’n open grens ook dat aan beide zijden min of meer gelijke economische en fiscale regels van kracht moeten zijn.

Schotland, Wales en Londen staan op achterste poten

Bovendien maakt deze mogelijke uitzonderingsstatus ook in Schotland, Wales en Londen veel reacties los, want in die regio’s werd overwegend tegen de brexit gestemd. Zij vinden dat ze ook recht hebben op zo'n statuut. Mogelijk zouden de Schotten opnieuw een onafhankelijkheidsreferendum eisen om toch bij de EU te kunnen blijven.

Enkel akkoord over brexit-rekening

Over het bedrag dat Londen voor de brexit betaalt, zou ondertussen al een akkoord bereikt zijn. De Britten moeten de EU zo’n vijftig miljard euro. Dat ligt tussen wat de EU vroeg en wat Londen eerst bood.

Ook over het derde hoofdpunt, de rechten van de drie miljoen EU-burgers die in het VK en van de meer dan één miljoen Britten op het Europees vasteland, zou nog geen consensus bestaan. Zo eist het Europese Hof van Justitie dat er niets verandert aan de rechten van EU-burgers op het vlak van verblijf, sociale zekerheid en pensioenen. De Britten willen daarentegen nieuwe wetten vastleggen, waarmee ze alles zelf kunnen beslissen.

Lees meer

Dit al gelezen?