Geologen worden steeds zenuwachtiger over de Öræfajökull, de grootste vulkaan op IJsland

4 december 2017

Geologen worden steeds zenuwachtiger over een vulkaan op IJsland, de Öræfajökull. Er zijn de jongste tijd meer en meer aardbevingen onder de de met ijs bedekte berg, de hoogste vulkaan van IJsland, en dat zou erop wijzen dat de Öræfajökull aan het ontwaken is. Als hij uitbarst, zou dat wel eens voor een hoop miserie kunnen zorgen. De laatste keer dat de Öræfajökull losging, was effectief de grootste explosieve uitbarsting op IJsland sinds het eiland werd gekoloniseerd door de vikings.

Öræfajökull is ook geen doetje. Het is niet alleen de hoogste maar ook de grootste vulkaan van IJsland en de op één na grootste van Europa; alleen de Etna op Sicilië is groter.

De laatste keer dat Öræfajökull uitbarstte was in 1727. En dat betekent dat er geen metingen zijn om te laten zien hoe deze vulkaan zich gedraagt ​​in de aanloop naar een uitbarsting.

Wat we wel weten is dat aardbevingen erg zeldzaam zijn onder de Öræfajökull, een met ijs bedekt vulkanisch massief, dat deel uitmaakt van de Vatnajökull, de grootste gletsjer van Europa. De hoogste top van Öræfajökull is Hvannadalshnúkur: 2.119 meter en tevens het hoogste punt van IJsland.

Gekoppeld aan iets anders dat blijkt uit de verhalen van de vorige uitbarstingen, is dat die altijd voorafgingen door een periode van aardbevingen.

1632

Drie mensen stierven tijdens de relatief kleine uitbarsting in 1727, toen een smeltwatervloed hun boerderij wegveegde. Maar de echt enge uitbarsting vond plaats in 1362, toen zeevaarders meldden dat er puimsteen uit de lucht viel "in zulke massa's dat schepen er nauwelijks doorheen konden komen".

Dikke vulkanische afzettingen vernietigden de rijke landbouwgrond rondom de vulkaan toen, en as reisde door tot in West-Europa.

De uitbarsting van de Öræfajökull in 1632 was effectief de grootste explosieve uitbarsting op IJsland sinds het eiland, ongeveer 1.100 jaar geleden, werd gekoloniseerd door de vikings. De uitbarsting was enorm - ongeveer 10 kubieke kilometer aan materiaal werd in de atmosfeer geblazen en de wijde regio rond de vulkaan was ongeveer 40 jaar later nog steeds onbewoond. Het was trouwens de grootste uitbarsting in IJsland sinds Hekla uitbarstte in 800 voor Christus.

Zo spreek je het uit

De IJslanders houden de Öræfajökull al een paar weken serieus in de gaten. Of ie gaat uitbarsten, valt af te wachten. Maar, we kunnen alvast een voorsprong nemen en voorkomen dat je tong weer in de knoop geraakt zoals de vorige keer, met de Eyjafjallajökull.

Öræfi is een IJslands woord dat "wildernis" of "woestenij" betekent. Jökull betekent gletsjer. Het woord wordt fonetisch als volgt uitgesproken: œːraivaˌjœːkʏtl en voor wie dat niks zegt, "Err iver yerkotl" komt in de buurt.

Gevaar

Glaciale overstromingen vormen waarschijnlijk het grootste gevaar als de Öræfajökull uitbarst. Het ijs dat de caldera bedekt, is ongeveer 550 meter dik en ligt honderden meters boven zeeniveau. Zelfs een kleine uitbarsting zou waarschijnlijk leiden tot massale overstromingen in de regio. Gelukkig wonen er niet veel mensen in het gebied en zijn de voorbereidings- en evacuatieprocedures veel beter dan in de 18e eeuw.

Maar een uitbarsting kan wel serieuze problemen opleveren voor vliegreizen: vergeet niet dat Eyjafjallajökull ook was bedekt met ijs, en dat heeft niet belet om dat een ​​gigantische aswolk het Europese luchtruim compleet gijzelde voor weken.

Lees meer

Dit al gelezen?