Speech Michel: tien pagina's te lang, maar wel interessante oproep voor 'waardiger debat'

10 oktober 2017

Het parlement heeft z'n politiek jaar op gang getrapt, het laatste voor de verkiezingen. Premier Charles Michel (MR) greep het moment vooral aan om te tonen "dat er tot op het eind zal doorgewerkt worden." Daardoor raakte de speech afgeladen vol, en was hij tien pagina's langer dan vorig jaar. Het maakte de zaak langdradig: de premier z'n interessante oproep tot een meer respectvol, waardig debat, ging zo wat verloren.

De eerste minister drinkt een tikje zenuwachtig van z'n glaasje water, terwijl het parlement nog snel het nieuwe jaar inluidt en minzaam applaudisseert voor de 'nieuwe' leden van het bureau, het 'dagelijks bestuur' van de Kamer. Ook Siegfried Bracke (N-VA) wordt makkelijk herverkozen als voorzitter: hij is de enige kandidaat... Het voelt een beetje aan als de eerste schooldag: iedereen zit vers op de banken voor een nieuw seizoen.

Dan is het aan Charles Michel (MR) om zijn jaarlijkse speech te geven. Een spanningsboog is er in feite al lang niet meer: het zomerakkoord was de grote triomf van de premier. Dat daarna bij de uitvoering het eeuwige gekibbel weer opstak, de meerderheid zal het vandaag graag even vergeten: nu is het supporteren voor de premier.

Een pak langer dan vorig jaar

Maar is het zijn wat saaie grijs-blauwe pak? Is het omdat er dit jaar geen spanningsboog was, geen nachtelijk beraad in de aanloop naar de speech? Of is het de poging van de premier om zo volledig mogelijk te zijn, en daarom echt alles op te sommen wat deze regering nog van plan is, om toch maar het beeld te ontkrachten dat deze ploeg geen ambitie meer heeft, een dik jaar voor de verkiezingen? Feit is dat de speech de volle 38 bladzijden telt, tien meer dan de afgelopen jaren. Wat langdradig dus.

Het huis zit nochtans zoals altijd afgeladen vol, zowel bij de parlementsleden als op de regeringsbanken. De staatssecretarisssen moeten een stoeltje bijschuiven, de schoenen van Pieter De Crem (CD&V) blinken opvallend, nu ze niet meer onder een bank moeten schuiven. Alleen Philippe De Backer (Open Vld) heeft zich van de pikorde niets aangetrokken en zich toch op de banken van de ministers gezet. Voor Steven Vandeput, de N-VA-minister van Defensie, is er geen plek meer. Er zit niets anders op dan bij de N-VA-staatssecretarissen Zuhal Demir en Theo Francken te gaan zitten, ook op een stoeltje.

Beke met z'n tablet, De Wever op de achterste bank

Het is 2017, dus zowat op elke bank verschijnt er vroeger dan later tijdens de speech een smartphone of tablet. Zelfs partijvoorzitters zoals Meyrem Almaci (groen) of Wouter Beke (CD&V), die toch meer dan anderen geacht worden aandachtig te luisteren, vallen er aan ten prooi. Ook aanwezig, wat niet zo vaak gebeurt, Bart De Wever (N-VA). Hij zit helemaal op de laatste rij tussen de N-VA-'back benchers', bij parlementsleden waarvan de gemiddeld Belg echt nog nooit gehoord heeft.

Nadrukkelijk in de tribune: Gwendolyn Rutten (Open Vld), die zoals haast elk jaar haar fysieke steun komt geven vanop de banken van de bezoekers. Opvallend afwezig: de kabinetschef van de koning, Frans Van Daele. Hij heeft minder hooggeplaatst personeel gestuurd om de koning te vertegenwoordigen.

De speech zelf kabbelt bij momenten, premier Michel draait z'n klassiekers obligaat af. De warme bedanking aan de Belgische militairen in het buitenland is het eerste applausmoment. Wanneer de premier over Catalonië nog eens zijn oproep "om tot een dialoog over te gaan" herhaalt, stijgt bij Vlaams Belang wat gemor op, maar verder dan wat onduidelijke kreten komt men niet.

Stakingen, Arco en de beurstaks

De trein boemelt verder, zoals gezegd met heel veel haltes, waarbij zowat elke vakminister zijn of haar domein aan bod komt. "Een telefoonboek aflezen, dat was het. En ja, over het zomerakkoord was alles al gezegd, dus moesten we nu toch maar uitvoerig gewezen worden op het feit dat er nog veel werk op de plank ligt", zo vertrouwt een prominent CD&V-parlementslid ons toe.

De meerderheid krijgt wel uitgebreid de kans te applaudiseren wanneer de premier uithaalt naar de socialistische vakbond, die vandaag staakt. "Ik wil iedereen die vandaag gaan werken is, bedanken. We zullen niet meer aanvaarden dat studenten en werknemers gegijzeld worden bij stakingen", zo zegt de premier onder luid applaus.

Bij de oppositie klinkt er op twee momenten hoongelach. Als het over Arco gaat, wat traditioneel altijd een moeilijk moment in de jaarlijkse speech is. De failliete financiële poot van de christelijke zuil is een heel symbolisch dossier, zeker voor CD&V. De premier herhaalt nog eens dat de beursgang van Belfius een compensatie moet toestaan. En ook de nieuwe beurstaks, een stukje uit het zomerakkoord dat al tot veel discussie leidde, is een moment waarop de sp.a luid en duidelijk haar reserves laat blijken.

"Laat ons vergelijkingen met nazisme of genocide stoppen"

Maar de premier blijft onbewogen, haspelt de tekst wat af. De aandacht verslapt, vicepremiers Didier Reynders (MR) en Alexander De Croo (Open Vld) wisselen een paar woorden. Het interessantste deel van de speech gaat zo wat verloren. De premier plaatst een oproep om tot een "waardiger debat". "Ad hominem verwijten zijn het nieuwe normaal geworden. De vergelijkingen die al te vaak gemaakt worden met nazisme of genocide zijn slecht voor de geloofwaardigheid van de democratie. (...) We kunnen verschillen van mening, maar laat ons vooral verder kijken dan beledigingen, leugens of desinformatie." Het valt als water op een eend in dit halfrond: zowat de helft van het publiek is met z'n smartphone bezig.

Premier Michel stapt tevreden van het spreekgestoelte, hij krijgt de volle 50 seconden ritmisch applaus. Neen, echt liefde is het in de meerderheid nooit geweest. Maar de rit, die rijden ze lekker samen uit.

Lees meer

Dit al gelezen?