© epa

Waarom de weeffout in het zomerakkoord over aandelen? Van Overtveldt en Geens zaten niet aan tafel in de cruciale nacht

28 september 2017

analyseHet is hommeles in de federale regering over de uitvoering van het grote zomerakkoord, de deal die de vier regeringspartijen terug bijeenbracht. Vandaag rollen CD&V enerzijds en N-VA en Open Vld anderzijds weer vechtend over straat: wat is precies overeen gekomen deze zomer over die aandelentaks? Het probleem: de échte rekenaars van hun partij in de regering, Johan Van Overtveldt (N-VA) en Koen Geens (CD&V) zaten niet aan tafel op het cruciaal moment.

De federale regering zit weer in lastig vaarwater. De nieuwe aandelentaks levert hoogspanning op tussen CD&V en N-VA. De christendemocraten willen absoluut dat N-VA-minister van Financiën Johan Van Overtveldt het cijfer van 254 miljoen euro inkomsten haalt met die taks. De frustratie over diens houding de afgelopen weken is zeer groot bij CD&V. "Een minister van Financiën, die moet z'n huiswerk goed maken. Dat is niet iets voor koorknapen. Als je een afspraak maakt met een zekere opbrengst, zeker als minister van Financiën, dan moet je ook die cijfers halen", zo haalde kopstuk Hilde Crevits (CD&V) hard uit voor de camera's van Villa Politica.

Bij de christendemocraten heerst een déjà vu. Het is niet de eerste keer dat ze vechten voor een trofee van fiscale rechtvaardigheid, om dan vervolgens bij de uitvoering ervan vast te moeten stellen dat de inkomsten zwaar tegenvallen. De Kaaimantaks is een goed voorbeeld, maar het meest frappant is de zogenaamde speculatietaks. Die was bedoeld om vermogens extra te belasten en speculatie te ontmoedigen, maar bracht uiteindelijk netto niets op. Erger nog, het zorgde ervoor dat de totale opbrengst van de beurstaks, een andere belasting, daalde. Van Overtveldt zelf liet niet na dat te onderstrepen, en de taks werd uiteindelijk opnieuw afgeschaft.

Waar is die 254 miljoen euro?

Dat scenario wil CD&V deze keer absoluut vermijden. In het zomerakkoord werd de aandelentaks voor 254 miljoen euro ingeschreven. Dat bedrag moet absoluut gehaald worden, zo zegt de CD&V-top. Ze relativeren ook de bedragen van de taks: "Het gaat om 750 euro. Alsof iemand met een vennootschap die meer dan een half miljoen euro waard is, dat niet kan betalen? Kijk eens hoe zwaar wij arbeid belasten en dan kan dat niet?"

Maar N-VA reageert geprikkeld: ze voelden de aanval als de zoveelste poging om een karaktermoord te plegen op Van Overtveldt. "Hij moet blijkbaar telkens weggezet worden als de man die niet kan rekenen, wiens fout het is dat de inkomsten niet gehaald worden. Als je in de Wetstraat maar lang genoeg iets herhaalt, blijft het inderdaad kleven", zo zegt een topfiguur.

Het onbegrip over de strategie van CD&V is ook groot. Want de cruciale vraag is welke aandelen allemaal onder de taks vallen: geldt het enkel voor beursgenoteerde aandelen, of gaat het ook over aandelen die in vennootschappen zitten. Als de boekwaarde daarvan dan groter is dan 500.000 euro, dan hebben die aandeelhouders ook een extra taks aan hun been.

Dat scenario is pure horror voor N-VA, net als voor Open Vld. "Dus Kris Peeters wil al die kleine zelfstandigen en ondernemers die een bvba hebben die meer waard is dan 500.000 euro nog een nieuwe taks aansmeren? Onaanvaardbaar", was in de wandelgangen bij N-VA te horen.

"No go, no worries"

Gwendolyn Rutten, de voorzitter van Open Vld zit exact op die lijn. Gisteravond laat maakte ze dat heel duidelijk. Op Twitter reageerde ze heel fel op de vraag of er een taks komt op aandelen van privéondernemers. "No go. No worries. Met de groeten van Open Vld".

Zo komt het dossier vol op het bord van premier Charles Michel (MR). Want die triomfeerde nog deze zomer, toen hij met z'n ploeg een groot akkoord sloot en de aandelentaks daar een integraal deel van was. Het vervulde de wens van CD&V om een meer rechtvaardige fiscaliteit op te bouwen, en het deed het plaatje van de begroting kloppen.

Bijzonder veel losse eindjes

Alleen, vandaag ligt dat akkoord stevig onder vuur. In de uitvoering blijken er bijzonder veel losse eindjes te zitten: niet alleen over wie precies de taks moet betalen, maar ook over vanaf wanneer precies de taks betaald moet worden. Want die geldt vanaf 500.000 euro, maar je betaalt dan niet voor 499.000 euro? Dat plafond moet duidelijk geregeld worden. Maar ook meer technische vragen, zoals wat met obligaties precies gebeurt, of wat gebeurt met aandelen die in onverdeeldheid zitten, ze zijn allemaal nog niet opgelost.

Zowel bij CD&V als bij N-VA hoor je daarbij opvallend genoeg een gelijklopend commentaar: heeft dit slordige regeringswerk ook niet te maken met wie er in de cruciale nacht aan tafel zat? Want de aandelentaks is deel van een akkoord dat premier Michel sloot met enkel z'n vicepremiers aan tafel: Jan Jambon (N-VA), Kris Peeters (CD&V) en Alexander De Croo (Open Vld).

Twee cruciale figuren zaten daar toen niet bij: Johan Van Overtveldt (N-VA) en Koen Geens (CD&V). Die eerste is als minister van Financiën de man die het allemaal moet uitvoeren, en technisch veel meer beslagen dan z'n partijgenoot Jambon. "Dat is de man van de grote lijnen, maar niet van de fijne lijntjes in een fiscale maatregel", zo geeft een topper binnen N-VA zelf toe.

Geens is dan weer dé fiscale specialist bij CD&V binnen de regering, als voormalig minister van Financiën maar ook als voormalig zakenadvocaat goed geplaatst. Peeters is net als Jambon meer een allround-man. In het verleden, zoals bij het mislukte overleg in de herfst van 2016, was het ook de minister van Justitie die bij de cruciale onderhandelingen telkens de forcing voerde, en de zaak probeerde uit te onderhandelen met de andere partijen.

Geens en Van Overtveldt waren niet welkom

Toen de premier met z'n voorstel voor een aandelentaks de zaak forceerde in de cruciale nacht eind juli, waren Geens of Van Overtveldt niet welkom. En zowel Jambon als Peeters dachter er niet aan om alle details door te onderhandelen, en heel zeker te zijn dat ze de juiste deal binnenhaalden voor hun achterban.

Het maakt het leven van premier Michel vandaag veel moeilijker: want al dagen is pijnlijk zichtbaar dat Van Overtveldt worstelt met de constructie die is opgezet. Meteen worden technische 'uitvoeringsdiscussies' zo opnieuw volwaardige politieke discussies, met hoogspanning in de Wetstraat. Het mag dan eind september zijn, het voelt heel sterk aan als een tweede zit voor de regering Michel. En deze keer mét Van Overtveldt en Geens erbij.

Lees meer

Dit al gelezen?