© epa

Hoe Bourgeois z'n excuses moest aanbieden, en Tommelein z'n slag thuishaalde

25 september 2017

De Vlaamse regering surft op een golf van zelfvertrouwen, na een sluitende begroting. Minister-president Geert Bourgeois (N-VA) speechte krachtig en deed vergeten dat er vorige week een potje armworstelen aan de pas kwam met Bart Tommelein (Open Vld). Die wilde ten alle prijze een 'Tommeltaks' vermijden. Het was de N-VA zelf die Bourgeois niet echt hielp, door onhandige communicatie van parlementslid Andries Gryffroy.

Soms kan een parlementslid maar beter z'n mond houden, wil hij echt iets bekomen. Het overkwam de N-VA vorige week, met Vlaams parlementslid Andries Gryffroy. Die geldt als de energiespecialst van z'n partij en uiteraard volgde de Oost-Vlaming dus nauwgezet de onderhandelingen rond de opvolger van de Turteltaks.

Maar de verbazing in de Wetstraat was groot, toen Gryffroy vorige donderdag plots on the record ging en snoeihard uithaalde naar z'n liberale coalitiegenoot, en meer specifiek naar hun viceminister-president Bart Tommelein. "We moeten daar niet flauw over doen: liever twee weken langer doorwerken aan het plan dan met rekenwerk te komen dat niet klopt", zo gaf Andries Gryffroy aan Het Nieuwsblad mee.

Tommelein was not amused. Voor het parlementair verlof had hij nog in z'n eentje aangekondigd dat de opvolger van de Turteltaks 10 euro zou gaan kosten, het tiende van de 100 euro die Annemie Turtelboom (Open Vld) de Vlamingen oplegde. Dat irriteerde zowel N-VA als CD&V, want die bedragen waren niet doorgesproken. En vooral: de coalitiepartners wilden becijferde plannen zien.

De aanval van Gryffroy

Dat gebeurde vorige week, en Tommelein maakte zich daarbij sterk dat de rekening klopte. Hij had de meevaller van het Grondwettelijk Hof, die oordeelde dat de reeds geïnde tax bleef gelden, dat was één miljard binnen. Bovendien gaan twee erg dure biomassa-centrales niet door: dat scheelt 4,4 miljard aan groenestroomcertificaten. En de prijs voor zonnepanelen daalt maar verder, waardoor ondertussen 1 op 9 Vlamingen er heeft op z'n dak. Die meevallers maken een veel langere taks draagbaar, zo had Tommelein berekend.

Maar Gryffroy haalde keihard uit. "We kunnen alleen beslissingen nemen op basis van correcte feiten en cijfers, en daar zijn we nog altijd niet aan toe. Anders doen we weer aan kortetermijnplanning en schuiven we het probleem door naar de volgende regering. Ook wij hebben onze berekeningen gemaakt: Tommelein komt er gewoon niet met die 10 euro om de kosten uit het verleden en de doelstellingen voor de toekomst te halen."

Rollen met de spierballen dus, maar het bracht vooral de minister-president in verlegenheid. Toen de Vlaamse onderhandelaars even later samenkwamen, nam Bourgeois Tommelein meteen even apart en bood z'n excuses aan: een ongepaste aanval binnen de meerderheid.

Wie zette meteen in de markt dat het milieu kind van de rekening zou zijn? Bij Open Vld hebben ze wel een duidelijk idee

Tommelein speelde het spel daarop keihard: als z'n plan er niet kwam, dan was hij weg. "Dan zou het meteen de eerste keer zijn dat een minister opstapt omdat hij een taks niet wilde slikken. Wij waren 100 procent bereid dat risico te nemen. Hoe zouden N-VA en CD&V dat uitgelegd hebben?", zo is bij de Vlaamse liberalen te horen. Daarop kon Bourgeois niet veel anders doen dan z'n viceminister-president volgen.

De beslissing om maar 10 euro te heffen blijft wel degelijk een berekende gok. De investeringen van bedrijven in groene energie blijft laag. Maar Tommelein wil niet, zoals z'n voorgangers, massaal naar subsidies grijpen om de quota voor groene energie koste wat kost te halen. Particulieren trekken geen BTW af, en kunnen de investering ook niet aftrekken van hun belastingen. Maar velen kiezen voor een redenement van 5 procent, en panelen die zichzelf terugbetalen op 8 à 9 jaar. Voor bedrijven, die wel BTW aftrekken en kosten kunnen inbrengen, is dat blijkbaar te laag qua return.

Het kan dus best zijn dat er in de toekomst nog kosten komen, al was het maar om de boetes te moeten betalen die er komen als we de groenestroomdoelstellingen niet halen. Die boodschap, dat het milieu kind van de rekening is, wordt door Tommelein weggewuifd. Maar het is voor de oppositie, met de scherpe woorden van Gryffroy in het achterhoofd, natuurlijk niet moeilijk om die kritiek te herhalen. Bij de liberalen verslikten ze zich dan ook over die beeldvorming. "Die beeldvorming gebeurt niet toevallig weer vanuit de meerderheid. Jammer dat N-VA het zo cynisch speelt", zo was viel op te tekenen bij de top van Open Vld.

Lees meer

Dit al gelezen?