© epa

Totaal ongezond: 15 miljard voor nieuwe gevechtsvliegtuigen en gewoon geen deftige competitie

8 september 2017

analyseSchrijft de Belgische regering een offerte uit van liefst 15 miljard, zonder dat er daar een deftige competitie over mogelijk is? Het ziet er toch meer en meer naar uit: terwijl bij de start vijf producenten meedongen naar het contract, zitten er nu nog amper twee in de race. En het Amerikaanse Lockheed Martin is grote favoriet. Hoe 'serieus' is die competitie dan eigenlijk?

Het zijn de Amerikanen zelf, die aangaven geen zin te hebben aan de 'competitie' die de Belgische minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) uitschrijft. Want Boeing, de grote concurrent van Lockheed Martin, stelde onomwonden dat België eigenlijk al gekozen heeft voor de F-35. Zelf heeft Boeing met de F-18 Super Hornet een veel goedkopere kandidaat. Maar die maakte volgens het Amerikaanse bedrijf geen schijn van kans in een competitie die er geen is. Ze trokken zich dus terug.

Hetzelfde gebeurde gisteren met de Franse Rafale, het gevechtsvliegtuig van Dassault. Al was er wat onduidelijkheid wat de Franse regering nu precies gaat doen (meedoen of niet, of 'buiten competitie' een voorstel indienen), de boodschap was wel zeer duidelijk: de openbare aanbesteding die België uitschreef is op Amerikaanse maat gemaakt. Zweden, dat de Saab Grippen heeft, gaf eerder al dezelfde boodschap.

En zo wordt het toch een beetje gênant voor de Belgische regering. Want het is heel duidelijk dat het Belgische leger een grote voorstander is van de F-35. Het is veruit het duurste toestel, ook al worstelt het volop met ontwikkelingsproblemen. Het kanon, één van de belangrijkste wapens aan boord, werkt niet. Ondanks een ontwikkelingskost van meer dan 700 miljard dollar, ondanks het feit dat ze er zeven jaar aan aan het sleutelen zijn.

Officieel heet het dat er “issues” zijn met de “8.4 million lines of software with the aircraft.” Het Pentagon houdt vol dat die tegen 2017 gaan opgelost zijn, maar Amerikaanse journalisten konden de hand leggen op een intern rapport van Lockheed voor datzelfde Pentagon waarin gesteld wordt dat 2019 een meer realistisch schatting is.

En ook de prijs blijft een gevaarlijk punt bij de F-35. Door de ontwikkelingsproblemen blijft de kost maar oplopen. De Nederlanders, die vroeg instapten in het programma, hebben er al flink hun broek aan gescheurd, en krijgen steeds minder toestellen voor evenveel geld.

Kopen we dan nieuwe toestellen bij Trump?

Maar toch houdt het leger dus vast aan die keuze. In de huidige internationale context is zo mordicus kiezen voor een Amerikaanse producent ook vreemd: Europa is sinds Donald Trump veel meer op zichzelf aangewezen, het Europese integratieproces zit in een nieuwe stroomversnelling. Waarom dan niet kijken naar Europese bondgenoten om Defensie te organiseren?

Bovendien is de F-35 al in productiefase, zonder dat België ooit meedeed aan de bouw. Dat maakt dat de Belgische industrie niet in het productieproces zit. Zogenaamde compensaties, waarbij België ook een deel van de productie krijgt, zijn dus veel moeilijker.

Nochtans gaat het om duizelingwekkende bedragen: Voor 34 nieuwe gevechtsvliegtuigen trekt men 3,573 miljard euro uit. Daar komt nog 10,9 miljard bij voor onderhoud gedurende 40 jaar. Vraag is hoe slim die keuze dan eigenlijk is. De luchtvaart ontwikkelt zich gigantisch in de tak van de drones. Hebben bemande militaire vluchten dan nog zoveel zin: wat kunnen piloten nu dat computers in drones binnen enkele jaren niet veel beter kunnen?

Minister van Defensie Vandeput moet het nu komen uitleggen in de Kamer. Want de oppositie van Groen en sp.a, die felle tegenstanders zijn van de dure F-35, willen toch eens horen hoe het nu zit met die 'competitie', waarbij drie van de vijf kandidaten niet meer meedoen.

Lees meer

Dit al gelezen?

Jouw reactie?