© epa

12 doden bij schertsverkiezingen. Waarom zijn de Venezolanen zo boos en waarom willen ze geen nieuwe grondwet?

31 juli 2017

De omstreden verkiezingen in Venezuela zijn gepaard gegaan met rellen, waarbij zeker zeven doden zijn gevallen en volgens de oppositie zelfs twaalf. Een van de slachtoffers is een kandidaat die een zetel hoopte te krijgen in de grondwetgevende vergadering die nu wordt gekozen. Hij werd doodgeschoten in Caracas. De verkiezingen worden geboycot door de oppositie. De opkomst lijkt extreem laag uit te vallen. Waarom zijn de Venezolanen zo boos en waarom willen ze geen nieuwe grondwet?

Volgens de kiesraad was de opkomst 41,53 procent, ofwel ruim 8 miljoen stemmers. Die opkomst is meer dan het dubbele van wat onafhankelijke waarnemers en de oppositie beweren. Die schatten het aantal stemmers op 2 tot 3,5 miljoen. De oppositie boycotte de verkiezing en kreeg daarvoor veel steun van Venezolanen die de economische malaise meer dan beu zijn.

De oppositie demonstreert al tegen deze verkiezingen sinds president Maduro die ruim drie maanden geleden aankondigde. Maduro laat de Venezolanen een nieuwe raad kiezen die de grondwet moet aanpassen. De nieuwe grondwet moet de positie en macht van de president versterken. In de aanloop naar de verkiezingen waren demonstraties verboden, maar veel oppositieleden trokken zich daar niets van aan.

De verkiezingen worden geboycot door de oppositie. De opkomst lijkt extreem laag uit te vallen. Een lage opkomst zou de legitimiteit van Maduro's nieuwe grondwet flink aantasten.

De VS heeft al gezegd dat het de verkiezingen beschouwt als een schijnvertoning en "een stap naar dictatorschap". De VS zal het resultaat van de verkiezingen niet accepteren, zei de Amerikaanse ambassadeur bij de Verenigde Naties Nikki Haley. Later liet het ministerie van Buitenlandse Zaken weten de verkiezingen en het geweld te veroordelen. In de verklaring werd gedreigd met "snelle en stevige tegenmaatregelen".

Ook enkele Zuid-Amerikaanse landen zeggen de uitslag niet te zullen erkennen. Argentinië noemt de verkiezing illegaal.

Wat is er aan de hand in Venezuela?

Het is al maandenlang erg onrustig in Venezuela. De economie is ingestort en president Nicolás Maduro vertoont steeds meer dictatoriale trekjes. Sinds april zijn er geregeld demonstraties van de oppositie in het land, waarbij meer dan honderd doden en duizenden gewonden zijn gevallen.

Er wordt vaak gezegd dat de economie is ingestort door de lage olieprijzen (olie is de belangrijkste inkomstenbron van Venezuela) maar het is echt misgegaan door een jarenlang economisch wanbeleid.

Een op de tien Venezolanen kan inmiddels geen voedsel meer kopen en mensen overlijden omdat zelfs de meest basale medicijnen nergens meer verkrijgbaar zijn.

De oppositie van president Maduro bestaat uit een mengelmoes van links, rechts, conservatief en liberaal: één grote groep ontevreden mensen. De druppel die de emmer deed overlopen was het besluit afgelopen maart van het hooggerechtshof om het parlement buitenspel te zetten.

Waarom verkiezingen?

Gisteren werden dan verkiezingen gehouden voor een grondwetgevende vergadering. Die is bedoeld om een nieuwe grondwet te ontwerpen. In Venezuela zit het zo: onder voormalig president Hugo Chávez werd in 1999 de huidige grondwet opgesteld. Deze grondwet is heilig voor veel mensen. Als je die grondwet zou volgen, moeten er gewoon weer presidentsverkiezingen komen. Maar president Maduro weet dat hij niet populair is, gehaat wordt door een groot deel van de bevolking en het parlement en dus stelt hij die verkiezingen zo lang mogelijk uit. Dat doet hij nu door de grondwetgevende vergadering.

Het huidige parlement bestaat voor een groot gedeelte uit oppositieleden. Om de grondwet te kunnen wijzigen, moet eigenlijk eerst een referendum worden georganiseerd, maar dat slaat Maduro voor het gemak over. Vervolgens moet er een speciaal orgaan worden opgericht om de nieuwe grondwet op te stellen.

Dat nieuwe orgaan bestaat uit 545 leden, die worden gekozen door gemeentebesturen (364) en allerlei organisaties die op de hand van Maduro zijn (181): arbeiders, studenten, gehandicapten en gepensioneerden.

Wat wil oppositie?

Dat nieuwe orgaan zet het huidige parlement buitenspel, waardoor de oppositie geen macht meer heeft. De Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) noemt het bijeenroepen van een grondwetgevende vergadering dan ook "frauduleus en ongrondwettelijk". De oppositie ziet het als een truc om een dictatuur te vestigen. Maduro's tegenstanders willen een referendum over die nieuwe vergadering én ze willen dat de presidentsverkiezingen die nu steeds uitgesteld worden, eindelijk plaatsvinden. Maar daar wordt niet naar geluisterd.

Lees meer

Dit al gelezen?

Jouw reactie?