Nu of nooit: waarom mijn jongste zoon van mij MOET leren diepzeeduiken

17 juli 2017

opinieMijn jongste zoon is 15. We hebben hem nooit verplicht om een bepaalde studierichting te volgen, en hij heeft z’n sport- en andere vrijetijdsactiviteiten altijd zelf mogen kiezen. Nu moet hij van mij wél iets doen. Hij zal zijn duikbrevet moeten halen. Want voor hij 40 is, zal het mooiste dat er op deze planeet bestaat, voorgoed verdwenen zijn. 

Ik heb het geluk gehad - hoewel je geluk ook wel een handje moet helpen - om te kunnen diepzeeduiken op een aantal van de mooiste plekken ter wereld.

Het is één van die dingen die je niet ten volle kan beschrijven: alleen mensen die het zelf ook hebben gedaan, snappen de volle betekenis daarvan.

Maar laten we toch even proberen. Het is alsof je op een andere planeet bent. Alles is anders. Het krioelt van het leven. En het is oogverblindend mooi. Het is het dichtst dat je bij een buitenwereldse ervaring kan komen als mens. Het maakt je bescheiden en het verandert de manier waarop je naar onze wereld kijkt.

Het is ook een bijzondere treurige affaire aan het worden. De jongste tien jaar ziet zelfs iemand zoals ik, die ook weer niet zo vaak duikt, hoe snel en hoe hard we onze oceanen aan het verwoesten zijn.

Onze grootste misdaad ooit wellicht

Als we als mensheid overleven de volgende 500 jaar of zo - en, steeds meer wetenschappers waar ik mee praat geloven daar niet echt meer in - dan zal die destructie van de oceanen door vervuiling (plastic, lees dit), maar ook door onze onwil om global warming te stoppen, de geschiedenis ingaan als de grootste misdaad van de mensheid.

Los van het feit dat het heel mooi is daar beneden, is het heel simpel: één op zeven mensen op onze planeet overleven dank zij de aanwezigheid van koraalriffen. Als die wegvallen, zal de voedselpiramide in onze oceanen compleet instorten en komen we met een gigantisch voedselprobleem te zitten.

Komt bij dat koraalriffen voor één op tien mensen in de wereld nog een beetje een barrière vormen voor een stijgende zeespiegel. (Lees: Wie denkt dat we nu al een probleem hebben met vluchtelingen: dit is wat ons te wachten staat)

Charlie

In de ogen van de meeste wetenschappers die met de materie bezig zijn, is het al lang geen kwestie meer van “als” maar van “wanneer”.

Deze week brengt Charlie Veron, de eerste wetenschapper die uitgebreid onderzoek verrichtte naar koraal, een boek uit. Iedereen zou het moeten lezen.

Al het koraal van het Great Barrier Reef is over vijftien jaar gestorven stelt hij in dat boek. Op dit moment is de helft van het koraal op het enorme rif al gestorven.

De 72-jarige Veron, die de "godfather van het koraal" wordt genoemd, was in de jaren zeventig en tachtig de eerste wetenschapper die uitgebreid informatie over koraalriffen documenteerde. Hij was de eerste die de honderden verschillende koraalriffen in kaart bracht.

De Australiër brengt deze week dus zijn biografie uit, A Life Under Water. Hij is ook te zien in de bekroonde documentaire Chasing Corals, die je sinds vorige week ook bij ons op Netflix kan zien.

Chasing Corals, de docu die je moet zien

Het is een must see, die docu. Je zal er - ten minste als er een greintje empathie en verstand in je hoofd zit - niet goed van zijn. Chasing Corals vertelt over een project van voormalig reclameman Richard Verver, die de afgelopen jaren het verbleken van koralen in beeld bracht.

De film geeft ook een heel mooi beeld van hoe belangrijk koraal voor ons is, waarom het sterft, en waarom, als het sterft, de mensheid wellicht gedoemd is.

Chasing Corals doet ook een uitstekende poging om te tonen waarom het de door broeikasgassen (en de mens) veroorzaakte opwarming van de aarde nog steeds door het merendeel van de mensen veel te lichtzinnig wordt ingeschat.

Je kan in de film zien hoe onze oceanen tot nu 97% van het CO2 en andere broeikasgassen hebben opgeslokt die we de lucht injagen en zo ervoor zorgen dat voorlopig onze planeet nog leefbaar blijft.

Voorlopig. Want we weten hoe dit scenario in het verleden is afgelopen en telkens onze planeet gereset heeft. Alleen: deze keer gaat het honderden, duizenden keren sneller dat proces.

Depressies

"We zijn als mensheid een brug overgestoken en hebben ervoor gekozen de brug te verbranden”, zegt Veron.

Veron legt ook zijn vinger op iets anders dat ik al heb kunnen merken: steeds meer natuurwetenschappers lijden aan depressies de jongste jaren. Op een gegeven moment wordt het onmogelijk om je optimisme te bewaren en neemt de wanhoop over.

"We proberen met alle data die we hebben te vertellen welke kant het op gaat. Maar mensen lijken het niet te willen horen”, zegt Veron daar over.

Ik ken klimaatwetenschappers die hun eigen, bescheiden contingency plannen in werking hebben gezet. Ze zijn van plan om met hun gezin te verhuizen naar plaatsen waarvan ze vermoeden dat die nog enigszins leefbaar zullen zijn voor hun kinderen en kleinkinderen omdat ze beseffen wat op ons afkomt en hoe snel het op ons afkomt.

Die mensen zijn geen alarmisten. Ze zijn bijzonder intelligent door de band. Alles wat ze tot nu toe hebben voorspeld, is ook effectief uitgekomen of aan het gebeuren. Ze hebben, in tegenstelling tot de meesten onder ons, zich jaren, zelfs decennia verdiept in de materie. Het getuigt van veel pretentie en domheid om wat ze zeggen in twijfel te trekken.

Idioten

Wetenschappers zijn ook geen politici, het zijn geen journalisten of charismatische tv- of filmsterren en ze voelen zich doorgaans erg ongemakkelijk als ze in de spotlight worden gezet. Dat is één van de grootste problemen momenteel waardoor ze de boodschap - die sowieso vaak een beetje gebruik van je hersencellen vergt - zo moeilijk overgebracht krijgen.

Als ze het dan toch doen, luisteren we best. Zoals nu naar Charlie Veron, iemand die weet waarover hij praat.

"Het rif is stervende, en iedereen die iets anders beweert, lult uit zijn nek", stelt Veron. "Over vijftien jaar is er geen koraal meer over." Misschien is het geen 15 maar 25 jaar. Veel meer in elk geval niet. De opwarming van onze zeeën is niet te stoppen, meer dan twee graden kan koraal niet overleven. Ongeveer iedereen die dit leest zal het einde van koraalriffen meemaken tijdens zijn leven. Zo simpel is het.

Politici, die Charlie "idioten" noemt, lijken niet te beseffen wat de enorme consequenties van het uitsterven van het koraal voor gevolgen zal hebben. "In dit ecosysteem onder water is alles met elkaar verbonden", legt hij uit. "Alles beïnvloedt elkaar. Soorten zullen veranderen of uitsterven. Het is niet te bevatten wat de gevolgen zullen zijn, ook voor de mensen."

We kunnen het effectief duidelijk niet vatten, en misschien is dat een bewijs van hoe dom we als soort wel zijn dat we onszelf zo blind maken om toch maar niet te moeten zien hoe we onszelf, en tegelijk de meeste andere levende soorten waar we de planeet mee delen, in recordtempo om zeep aan het helpen zijn.

Donald en het begin van het einde

In 2014 voorspelden Naomi Oreskes en Erik Conway, twee veelvuldig onderscheiden wetenschappers, al dat de volgende stap zou zijn dat klimaatwetenschappers door de overheid monddood zouden worden gemaakt, dat de instanties waar ze voor werkten zouden worden opgedoekt of hun fondsen om onderzoek te doen zouden worden afgenomen.

Dat is ondertussen door de heer Donald J. Trump in de VS in de praktijk gebracht.

Unesco liet recent weten het Great Barrief Reef niet meer op de werelderfgoedlijst te zetten omdat de regering van Australië voldoende zou doen om de verbleking van het koraal tegen te gaan. In het jaar nota bene dat er 29% van al het koraal verbleekte in dat Barrier Reef, en in grote delen van het 2.300 km lange rif zelfs 70% verbleekte. Meer dan ooit tevoren. (Lees: Achtste wereldwonder is om zeep: nog veel meer koraal gestorven dan gedacht door opwarming jongste jaar)

Door het van de erfgoedlijst te halen, kan er nu weer naar grondstoffen worden gezocht, gelden een pak beschermende milieumaatregelen niet meer en, om het simpel te stellen, zal het allemaal nog wat sneller naar de kloten gaan.

National security

De volgende stap zal zijn dat klimaatwetenschap en zij die ermee bezig zijn of erover schrijven ook effectief juridisch aan banden zullen worden gelegd. Dat zal op deze manier verantwoord worden: het zal als een zaak van nationale veiligheid worden afgeschilderd.

De motivering van politici in een steeds neo-liberalere wereld zal zijn dat “ongegrond alarmisme” onrust veroorzaakt en contra-productief is bij de economische ontwikkeling en groei die nodig is om de gevolgen van de opwarming van ons klimaat te counteren.

Kortom: we zijn beland op een punt waar we hier thuis moeten zeggen “het is nu of nooit meer”. De jongste mag, als hij terug is van zijn Chiro-kamp, alvast beginnen met de theorie te blokken voor zijn duikbrevet. Het goeie nieuws: hij ziet het helemaal zitten.

Dit al gelezen?