© VUB

Na alle heisa en schandaaltjes rond rectorverkiezingen. Wat is het échte nut van een rector? En wat voor macht heeft ie precies? 

19 mei 2017

De rectorverkiezingen in Gent en Leuven leken de afgelopen weken wel één lange dubbelaflevering van Mooi & Meedogenloos vol intriges en verwijten. Blijkbaar is die functie zo gegeerd dat het bij sommigen het slechtste naar boven haalt. Maar wat doet een rector eigenlijk? En waarom is die post zo gegeerd...? Wij vroegen het aan de rector van de Vrije Universiteit Brussel, een van de grote universiteiten waar momenteel geen schandaalsfeer hangt...

Vele studenten begrijpen het toneeltje dat al weken voor hun ogen werd - en in Gent nog steeds wordt - opgevoerd inderdaad niet. Blijkbaar staat er veel op het spel bij deze rectorverkiezingen. Dat bevestigt ook Caroline Pauwels. Zij werd in september 2016 (zonder drama) verkozen tot rector van de VUB en helpt ons nu door de bomen het bos te zien.

Beleidsplan via eigen ervaringen

"De rector wordt verkozen op basis van het beleidsplan", zegt Caroline Pauwels. Dat beleidsplan wordt ingediend nadat de kandidatuur wordt gesteld. "Het beleidsplan is opgebouwd op basis van de eigen ervaringen en bevat de ideeën en beleidslijnen van de kandidaat-rector." Maar ook de accenten die de rector kan leggen zitten daarin verwerkt. "En bij de aanstelling van een nieuwe rector veranderen die accenten. Al is dat nooit drastisch. Maar dat is goed en democratisch. De rector komt van de werkvloer en weet waaraan gewerkt moet worden."

Tegenwoordig mag bijna de hele universiteitsgemeenschap stemmen: proffen, studenten, administratie en technisch personeel. "Al kiest elke universiteit zelf wie er specifiek mag stemmen." Eens de rector verkozen is, kan die zijn ploeg van vice-rectoren beginnen samen te stellen. "Die ploeg moet uiteraard worden goedgekeurd door de Raad van Bestuur", zegt de rector. "In de Vlaamse universiteiten heb je maximum twee termijnen. Maar in de universiteit in Hasselt, kunnen dat er meer zijn."

Beslissen op het juiste niveau

Net zoals in de politieke wereld worden de beslissingen op het juiste niveau genomen. "We werken volgens het principe van subsidiariteit. De beslissingen worden op een zo laag mogelijk niveau genomen door de mensen die het dichtst bij de kwestie staan", verklaart rector Pauwels. En zelf heeft ze helemaal geen beslissende stem of beslissingsrecht. Wel bepaalt de rector waarover gepraat wordt aan de unief.

"We zijn met veel verschillende mensen om het beleid uit te stippelen." Caroline Pauwels vertelt ons dat er niet alleen de Raad van Bestuur is, waar ze zelf in zetelt. "Bij de VUB hebben we de innovatieraad, de onderzoeksraad, de onderwijsraad, de internationaliseringsraad en de faculteitsraden."

Dat zijn veel raden, dat zorgt ervoor dat het principe van subsidiariteit gehanteerd kan worden. Want doordat er op al die niveaus een raad is, kunnen problemen op de juiste plaats behandelt worden. "De rector heeft alleen in extreme gevallen een beslissende stem. Bijvoorbeeld bij een conflict waarbij een prof ontslagen moet worden of zoals bij de bommeldingen op campussen van Jette en Etterbeek, vorig jaar."

Geen perfecte democratie

"In de Raad van Bestuur zitten vertegenwoordigers van het academisch personeel, de studenten, het administratief en technisch personeel, de regeringscommissaris en externe ervaringsdeskundigen. Bij ons bijvoorbeeld is dat een ervaringsdeskundige secundair onderwijs. Die zorgt voor een goede doorstroming van scholieren naar de universiteit", zegt Pauwels. Zelf zit ze de Raad van Bestuur niet voor.

"Stemmen gebeurt amper", volgens de rector. "We nemen de beslissingen over het algemeen via een consensus. Als er één dissonante stem is, wordt dit gewoon in het verslag vermeld. Het is geen perfecte democratie, maar we doen vele pogingen om het te doen werken."

Veel taken

De rector heeft veel taken. "Daarom is het belangrijk dat we een sterke ploeg hebben. Die bestaat uit de raden, de vice-rectoren en decanen". De rector bepaalt wel de managementstijl en dat uit zich in de accenten van het beleidsplan en hoe de taken worden uitgevoerd. Op één dag is ze bezig in drie domeinen: onderwijs, onderzoek en internationalisering. "Nu zit ik in Nederland in verband met die internationalisering."

Maar het takenpakket van de rector is breder dan dat. Ook de externe contacten zijn belangrijk, want "de rector is het gezicht van de universiteit", zegt Caroline Pauwels. "De relaties met de media, daar beslist iedere rector anders over. Dat hangt af van het karakter, maar er zijn ook contacten met de politieke wereld en de bedrijfswereld."

En in een universiteit is er niet alleen het onderwijs en het onderzoek. Vaak is er ook nog een universitair ziekenhuis. De rector moet ook bekijken hoe je onderzoek en onderwijs organiseert in elk van de gebouwen die tot de unief behoren. "Het is een zware job, maar het is een heel mooie opdracht", sluit Pauwels af.

Lees meer

Dit al gelezen?