In 2026 is klimaatakkoord Parijs al irrelevant, zo snel gaat opwarming nu

12 mei 2017

Uit nieuw wetenschappelijk onderzoek dat deze week werd gepubliceerd blijkt dat het doel van het klimaatakkoord van Parijs al in 2026 irrelevant zal zijn. De opwarming binnen de perken van anderhalve graad houden, zal met andere woorden niet kunnen: we gaan daar al aan zitten voor de meeste landen met maatregelen beginnen als gevolg van het klimaatakkoord. En dan is er de kwestie verdwijnend ijs: ook daar verschenen studies over deze week die ronduit alarmerend zijn. Voor ons betekent dat vooral dat we heel, heel veel vluchtelingen zullen moeten opvangen.

Laten we beginnen met de onhaalbaarheid van Parijs. Eigenlijk wisten we al dat de doelstellingen niet gehaald kunnen worden, maar dan vooral omdat de maatregelen die werden afgesproken volgens wetenschappers niet drastisch genoeg zijn om op termijn een opwarming van twee graden te voorkomen.

Maar deze week is er data gepubliceerd waaruit blijkt dat al in 2026 we aan een opwarming van anderhalve graad kunnen zitten, en in het beste geval die drempel in 2031 zullen bereiken. De meeste maatregelen die landen na Parijs nemen gaan pas in full effect rond die tijd.

IPO

We hebben in onze klimaatprojecties immers de Interdecadale Pacifische Oscillatie (IPO) over het hoofd gezien. IPO is een fenomeen dat invloed heeft op het weer en de oceaan en twee fasen kent: positief en negatief. Tijdens de positieve fase zijn de oceaantemperaturen in het tropische deel van de Stille Oceaan ongebruikelijk hoog, terwijl de watertemperaturen ten noorden en zuiden van het tropische deel van de Stille Oceaan ongebruikelijk laag zijn. Wanneer de IPO de negatieve fase ingaat, wordt de situatie omgedraaid.

We wisten al dat de IPO effect heeft op het klimaat. Tussen 1925 en 1946 en in de periode 1977 tot 1998 was sprake van een positieve IPO. In beide perioden steeg de gemiddelde temperatuur wereldwijd snel. Tussen 1947 en 1976 was sprake van een negatieve IPO en bleven de wereldwijde temperaturen min of meer stabiel.

Hoewel de IPO in 1999 weer de negatieve fase inging, zien we nu echter iets opmerkelijks. De gemiddelde oppervlaktetemperatuur wereldwijd is niet gestabiliseerd, maar blijft stijgen (weliswaar iets trager dan voorheen). “De positieve fase van de IPO zal die vertraging zeer waarschijnlijk corrigeren”, zeggen wetenschappers nu. In het verleden hebben we immers ook gezien dat positieve fasen samenvallen met perioden van versnelde opwarming. Als dat gebeurt, kunnen we de komende decennia een versnelde opwarming verwachten.

Best case scenario is 2031

Grote vraag is natuurlijk wanneer de IPO in een positieve fase belandt. Sommige onderzoekers denken dat de IPO alweer in de positieve fase zit. Ze onderschrijven die theorie door te wijzen op de recordbrekend warme jaren 2014, 2015 en 2016. Als de IPO nu inderdaad al positief is en de opwarming in een stroomversnelling brengt, zouden de temperaturen wereldwijd al in 2026 1,5 graad Celsius hoger uitvallen dan in pre-industriële tijden. Maar zelfs als de IPO in een negatieve fase blijft, laat ons onderzoek zien dat wereldwijde temperaturen waarschijnlijk in 2031 al 1,5 graad Celsius hoger uitvallen.

De nieuwe data heeft enorme implicaties voor het klimaatakkoord van Parijs dat eind 2015 werd gesloten. In het akkoord nemen landen zich voor om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Maar dat is dus hardop dromen. Als de wereld die doelstelling wil halen, moeten overheden een beleid nastreven dat niet alleen de uitstoot vermindert, maar ook koolstof uit de atmosfeer haalt om te vermijden dat we naar een voor de mens catastrofale klimaatopwarming gaan.

Alarm in Montana

Deze week kwam er nog verontrustend nieuws, over hoe snel gletsjers aan het verdwijnen zijn. Het begon met een studie van het Amerikaanse nationale park Glacier National Park. Dat blijkt z’n naam ondertussen wel degelijk te hebben gestolen.

De omvang van 39 gletsjers in Montana is sinds 1966 immens: gemiddeld zijn de gletsjers 39% kleiner geworden in die periode. Maar er zijn ook gletsjers bij wiens omvang in dezelfde periode maar liefst 85% is afgenomen. En slechts 26 van de 39 gletsjers zijn nu nog groter dan 10 hectare: eenmaal onder de 10 hectare wordt een ijsmassa niet langer als gletsjer gezien.

De onderzoekers trekken die conclusie op basis van luchtfoto’s en satellietbeelden die door de jaren heen van de gletsjer zijn gemaakt. Ook reisden de onderzoekers enkele jaren op rij naar de gletsjers af om delen van de gletsjers die vanuit de lucht lastig te zien zijn (bijvoorbeeld omdat ze bedekt zijn met puin) te bestuderen.

Dat er in het Glacier National Park zoveel ijs smelt, is zorgwekkend en niet leuk voor de 2,9 miljoen toeristen die jaarlijks naar die gletsjers komen kijken. Maar het is vooral alweer het bewijs van een onrustwekkende trend die in heel de wereld plaatsvindt.

Goodbye

Ook deze week verscheen in Science een artikel van professor Twila Moon van de University of Colorado in Boulder, die werkt aan het gereputeerde National Snow & Ice Data Center en een wereldvermaard experts is als het aankomt op ijs en gletsjers.

Dat artikel heet Saying goodbye to glaciers en het waarschuwt ervoor dat heel snel het afsmelten van gletsjers en het verdwijnen van ijs aan de poolkappen gaat zorgen voor immense problemen in onze maatschappij.

Het probleem is tweevoudig: het stijgend zeeniveau zal op veel plekken waar nu grote concentraties mensen wonen die leefruimte wegnemen, plus, het zal ook de verswaterbron van tientallen miljoenen mensen wegnemen. Als de gletsjers blijven verdwijnen in de Himalaya bijvoorbeeld, dan zal dat tientallen miljoenen mensen in landen als India zonder water zetten.

2050 of 2150?

Volgens Twila Moon is het hoog tijd om de gevolgen daarvan te beginnen plannen. Miljoenen en miljoenen mensen zullen gedurende de volgende 50 jaar een andere thuis gaan zoeken, zegt ze.

Moon wijst er op dat “multiple studies indicate that irreversible West Antarctic Ice Sheet collapse is under way.” In die ijsschelf zit genoeg water om het zeeniveau op termijn vijf meter te doen stijgen.

Het is met andere woorden hoog tijd om plannen te beginnen maken hoe we als mensheid de gevolgen daarvan gaan oplossen. “The risks and impacts of a one or two-metre sea level rise differ substantially for coastal cities and island nations”, schrijft ze. “But perhaps even more important for planning is whether that flooding occurs in 2050 or 2150.”

Dit al gelezen?

Jouw reactie?