© EPA

Op 'DAMN.', de straffe nieuwe plaat van Kendrick Lamar, geeft hij ons een superpersoonlijke inkijk in zijn hoofd en zijn leven

14 april 2017

Kendrick Lamar laat zich niet vangen aan clichés. Met een originele boodschap en een nog origineler geluid slaagde de jonge MC uit Compton erin zich in slechts vijf jaar aan de absolute top van de hedendaagse hiphop te positioneren. Vandaag dropt de Dr. Dre-protégé zijn nieuwe wapenfeit 'DAMN.' en daarin valt vooral de introspectie op. Kendrick heeft het op 'DAMN.' vooral over zichzelf en over hoe 'To Pimp A Butterfly' zijn leven heeft veranderd, in de goeie en de slechte zin.

Het is een understatement om te stellen dat de verwachtingen hooggespannen waren voor de release van 'DAMN.'. Na de krakers 'good kid, m.A.A.d city' (2012) en 'To Pimp A Butterfly' (2015), keek de wereld reikhalzend uit naar de opvolger van het Californische lyrical miracle.

En Kendrick verrast op 'DAMN.' Beginnend met de opvallend agressievere stijl van vooruitgeschoven single HUMBLE.

Wie er de tracklist even op naslaat, merkt meteen op dat in navolging van de titel 'DAMN.' alle nummers een korte en krachtige titel hebben meegekregen die in hoofdletters staat afgedrukt en telkens afgesloten worden met een puntje. Met titels als BLOOD., DNA., FEEL., LOYALTY., en PRIDE. blijft hij de weg volgen die hij met HUMBLE. al was ingeslagen.

Maar de echte schok bewaart Kendrick voor de featurings-lijst. De gebruikelijke waslijst aan rap-collega's lijkt te zijn ingeruild voor popprinses Rihanna en (jawel!) stadionrock-dinosauriërs U2.

XXX

Het nummer dat momenteel het meeste aandacht naar zich toetrekt is XXX, het bewuste nummer waarin Kendrick een samenwerking aangaat, of ten minste met Bono van U2, want hij is de enige die we effectief horen. Online zorgt XXX voor gemengde reacties, maar wij vinden de verrassing bij een eerste luisterbeurt, de durf, de timing en de ervaring van een doorleefde soulzanger die Bono het nummer binnen brengt.

Een topper, maar tegelijkertijd ook een raar beestje, want het lijken wel twee verschillende nummers die door de interventie van Bono aan elkaar worden gelijmd. In het tweede deel van het nummer heeft hij het over de schaduwkanten van Amerika en uiteraard horen Donald Trump, het verlies van Obama en de propaganda van FOX News daarbij.

Het feit dat Kendrick die samenwerking met Bono niet uit de weg gaat - want naast extra aandacht genereren zou het hem ook enige geloofwaardigheid in de scene kunnen kosten - toont aan dat hij de grenzen van de hiphop nog veder wil slopen. Op 'To Pimp A Butterfly' ging hij een huwelijk met de jazz aan, op 'DAMN.' gaat hij de popmuziek (zie ook de aanwezigheid van Rihanna) niet uit de weg.

"Don't call me black no mo"

Het album schiet op een even fantastische als onverwachte manier uit de startblokken met BLOOD. waarin Kendrick zich als het ware toont als een parlando verhalenverteller. Het blijkt uiteindelijk maar een klein opstapje naar het werkelijk fantastische DNA., waarin Kendrick zichzelf in perspectief zet tot zijn zwarte afkomst en cultuur.

Hetzelfde thema wordt uitgespit in laidback track YAH. De opvallendste strofe is die waarin hij FOX News-reporter Geraldo Rivera bij naam noemt. Het was Rivera die Kendrick in 2015 bekritiseerde na een performance van zijn Alright op de BET-Awards (Black Entertainment Televsion) van dat jaar die stelde dat hiphop een slechte invloed uitoefende op jonge mensen en dat Kendrick precies de verkeerde boodschappen de wereld instuurde. Tja.

"Somebody gotta tell Geraldo this nigga got some ambition", klinkt het, om dan verder te gaan met al datgene dat hij niet is en niet wil zijn ("I'm not a politician/I'm not 'bout religion") om dan de strofe af te sluiten met de uitdrukkelijke vraag om hen ook geen zwarte meer te noemen ("Don't call me Black no mo/That word is only a color/it ain't facts no mo"). Statement!

Feit is dat Kendrick niet onder stoelen of banken steekt dat hij zich bewust is van zijn positie en invloed in en op de hiphop sinds 'To Pimp A Butterfly'. In HUMBLE. roept hij zijn al dan niet dierbare collega's immers op om ook eens over iets anders te rappen dan over vrouwen en juwelen en op ELEMENT. rapt hij "Last LP I tried to lift the black artists/But it’s a difference between black artists and wack artists."

Auwch.

Introspectie

Ook in PRIDE. keert hij nog eens terug naar zijn herdefiniëring van hemzelf tot zijn huidskleur en zijn status. In een ideale wereld, zo klinkt het, zou ras er niet toe doen, zou Lamar zijn geloof verkiezen boven z'n rijkdom, zou religieuze verdeeldheid niet bestaan ("I'll take all the religions and put 'em all in one service") en zouden de gevangenissen scholen zijn.

Introspectie is het woord dat 'DAMN.' het best beschrijft. Op 'To Pimp A Butterfly' was Kendrick een jonge artiest die de strijd aanging met wat er allemaal misliep in de wereld. Op 'DAMN.' gaat hij de invloed na van die periode op zijn eigen leven en hoe dat sindsdien veranderd is.

Soms is dat positief, zoals in GOD., want hij maakt zijn dromen waar, bereikt de doelen die hij zichzelf gesteld heeft. "Ever since a young man", klinkt het in GOD., "All I want to be was a gunman/Shooting up the charts, better run man/Ya'll gotta see that I won, man."

Een andere keer is er veel minder plezier te beleven en hekelt Kendrick vooral wat 'To Pimp A Butterfly' met zijn status gedaan heeft. FEEL. hakt er op dat vlak stevig in, want hierin somt Kendrick op wat hij sindsdien allemaal voelt. Hij voelt zich in de steek gelaten en maakt zelfs gewaag van sociale terugtrekking. Of zoals het nummer eindigt: "I feel like the whole world want me to pray for 'em/But who the fuck prayin' for me?/Ain't nobody prayin' for me."

Ook op FEAR. komt dit thema nog eens langs, want hierop vat hij alle thema's die hij eerder al eens aangeraakt heeft eigenlijk nog eens samen in één lang nummer. Hij heeft hij het over zijn donkere gedachten, opgroeiend van kleine jonge tot jongeman, waarbij hij op z'n 27e - Kendrick is er nu 29 - vooral een gebrek aan zelfvertrouwen etaleert, schrik heeft om zijn talenten kwijt te raken en met de voortdurende angst leeft om te verliezen wat hij nu voor zichzelf bereikt heeft.

Draak met Rihanna

Het is niet altijd even goed. Met name LOYALTY. lijkt een iets te oppervlakkig nummer voor op deze plaat met een verschrikkelijke beat. LOYALTY. op een plaat van Rihanna zou goed zijn. LOYALTY. op een plaat van Kendrick is een draakje.

Dat je het wel op een mooie manier over de liefde kan hebben, dat het zelfs een tikkeltje melig mag zijn zonder dat het de schoonheid in de weg staat, bewijst Lamar op het soulvolle LOVE., naar alle waarschijnlijk een ode aan zijn verloofde Whitney Alfod, met wie hij al sinds zijn schooltijd een koppel vormt.

Die andere grote liefde in een mensenleven, liefde voor je ouders, bezingt Kendrick op zijn eigen manier in DUCKWORTH. Dat nummer eindigt met "Because if Anthony killed Duck/Top Dawg could be servin' life/While I grew up without a father and die in a gunfight."

Of anders gezegd: het had allemaal even goed helemaal anders kunnen lopen.

Superpersoonlijke inkijk

Alles bij elkaar genomen is 'DAMN.' een heel andere plaat geworden in vergelijking met 'To Pimp A Butterfly', wat precies de bedoeling van Kendrick was. Ze komt minder direct binnen, moet je erover heen buigen en even de tijd nemen om te kijken waar hij het allemaal over heeft. En wie dat doet weet: Kendrick heeft ons meer dan ooit een inkijk gegeven in zijn hoofd en in zijn leven en heeft met 'DAMN.' een superpersoonlijke plaat afgeleverd.

Lees meer

Dit al gelezen?

Jouw reactie?