© vrt

Waar de rel rond Zuhal Demir echt over gaat: de strijd om het marktleiderschap in Vlaanderen tussen CD&V en N-VA

10 april 2017

CD&V en N-VA vlogen elkaar dit weekend alweer in de haren. N-VA-staatssecretaris Zuhal Demir had CD&V verweten "dé moslimpartij bij uitstek" te zijn, die "moslims als kiesvee ziet". CD&V-voorzitter Wouter Beke reageerde heel fel, en eiste excuses. Uiteindelijk kwam zelfs premier Charles Michel (MR) tussen, om Demir een tik op de vingers te geven. Maar niemand gelooft dat het nog goed komt tussen de voormalige kartelpartners: tot 2018 blijft de spanning broeien.

Oude vrienden maken veel feller ruzie: het is een stukje emotioneler, het kwetst harder, het komt steviger aan. Dat geldt zeker voor CD&V en N-VA, ooit jaren samen kartelpartners, vandaag politieke vijanden. En in mindere mate geldt het ook voor Zuhal Demir, het flamboyante kamerlid van N-VA dat jaren letterlijk naast CD&V-voorzitter Wouter Beke op de banken van de Kamer zat. Beiden verklaarden in de media hun sympathie voor elkaar, in de eerste jaren van de regering Michel kon dat nog zonder dat iemand vreemd opkeek.

Maar ondertussen is de relatie tussen CD&V en N-VA compleet verziekt en staan de zenuwen strak gespannen. Want voor 2018 staat bijzonder veel op het spel: het politieke marktleiderschap op lokaal niveau. Wie wordt dan de grootste en verovert het meeste sjerpen? Het is het laatste bastion dat CD&V, als voormalig machtsblok, nog steeds bemant. Maar N-VA aast ook daar op de dominante plek, en wil de rol van CD&V overnemen.

En ook tussen voormalige 'vrienden' Demir en Beke veranderde de verhoudingen: ze werd een regelrechte bedreiging voor hem. Demir verhuisde immers naar Limburg en is als nieuwe staatssecretaris quasi zeker de rechtstreekse tegenstander van de CD&V-voorzitter in 2019 als lijsttrekker.

Demir gooide dit weekend dus een bommetje in de Wetstraat, door te zeggen wat iedereen binnen N-VA eigenlijk al lang denkt en zegt, alleen niet luidop aan de media: CD&V is dé moslimpartij geworden. "Ik wil de Vlamingen waarschuwen: CD&V is de nieuwe moslimpartij. Ik vind die demarches van CD&V heel opvallend. Mieke Van Hecke die zegt dat haar partij de enige optie is voor moslims. Of in Genk: CD&V-burgemeester Wim Dries en zijn schepen van Turkse afkomst Ali Caglar die twee jaar geleden op de eerste rij staan te applaudisseren voor Erdogan. Diezelfde schepen zei onlangs zelfs dat de persvrijheid er in Turkije op vooruitgaat. Denk je dat Wouter Beke die man terugfluit? Helemáál niet. Beke ziet moslims als kiesvee."

Demir als een tweede Francken

Dat Demir haar boekje daarbij te buiten ging, heeft te maken met haar rol als regeringslid. Ministers en staatssecretarissen moeten boven het partijpolitieke gewoel staan. Maar met Theo Francken heeft N-VA al een staatssecretaris in huis die maximaal de rand opzoekt van die regel, en z'n mandaat net zoveel mogelijk gebruikt om z'n boodschap erdoor te krijgen. Uit peilingen blijkt hoezeer dat model loont.

Toen Elke Sleurs vervangen werd als staatssecretaris van Gelijke Kansen door Demir, kreeg N-VA er meteen een tweede pitbull bij: Demir zoekt eveneens die grens op. En ze wordt handig uitgespeeld. Want wie anders dan Demir kan binnen N-VA kan met enige geloofwaardigheid het centrum voor gelijke kansen Unia helemaal in de hoek zetten. Of nog, CD&V wegzetten als een moslimpartij?

Wouter Beke reageerde zelf bijzonder scherp. "Dat de fatsoensgrenzen bij sommigen rekkelijk zijn, had ik ook al even door. Maar de bodem lijkt nu echt weggeslagen. Met uitspraken die Filip Dewinter zouden laten blozen", stelde de CD&V-voorzitter op z'n website. Hij eiste dan ook publieke excuses van Demir. Die weigerde daarop.

Uiteindelijk kwam premier Charles Michel (MR) tussenbeide. Beke is en blijft een van de architecten en steunpilaren van z'n regering, zoiets laat je dus niet best dagen etteren. De premier belde dus met de staatssecretaris en sprak haar vermanend toe: ""Deloyaal en onaanvaardbaar binnen de coalitie, een houding die niet te tolereren is", zo stelde hij. Demir tweette daarop "dat ze de kritiek van de premier aanvaardt", en "dat het incident nu gesloten is". Excuses aan Beke kwamen er nooit, een telefoontje tussen de CD&V-voorzitter en N-VA-voorzitter Bart De Wever bluste uiteindelijk de boel.

De strijd in de centrumsteden

Onderliggend blijft de zaak dus onopgelost. Dat kan ook moeilijk anders: de zenuwen staan zowel bij N-VA als CD&V veel te strak gespannen. Bij N-VA leeft al langer het idee dat CD&V een waanzinnige gok neemt door in centrumsteden zoals Antwerpen, Gent en Genk in te zetten op moslims als kiespubliek. Hoe kan dat gecombineerd met de eerder conservatieve CD&V-achterban op het platteland?

N-VA ziet daar kansen, zeker omdat ze zelf de laatste jaren een steeds hardere lijn over migratie zijn gaan bewandelen. CD&V beseft dat gevaar maar al te goed: het verklaart waarom Beke hier de rode lijn trekt en zo publiekelijk excuses eist van z'n voormalige buddy Demir. Want je kan elkaar van alles verwijten en namen noemen, maar 'moslimpartij' dat gaat duidelijk te ver voor CD&V.

Tegelijk is men bij N-VA zeker geschrokken van de laatste peilingen in Antwerpen. CD&V schiet daar omhoog naar 14 procent, duidelijk in correlatie met de populariteit van boegbeeld Kris Peeters, die naar Antwerpen verhuisde. Het maakt van Peeters meteen een factor om serieus rekening mee te houden. Zou de 'moslimstrategie' dan toch werken voor CD&V? Bij N-VA wimpelt men de resultaten af als "niet geloofwaardig", maar uiteraard leidt het tot zenuwachtigheid.

Onverdoofd slachten: een dossier met mogelijk grote effecten

Feit is dat in 2018 een flink robbertje gevochten zal worden om de etnische stemmen. Die hebben de gewoonte van en bloc te stemmen, en zijn zeker in de steden een machtsfactor. Specifieke dossiers spelen ook een rol: zo is het verbod op onverdoofd slachten zeker iets wat terugkomt op het bord van de Vlaamse meerderheidspartijen. Want die treffen met dat verbod zowel moslims en joden, en die nemen hen dat bijzonder kwalijk. Onder meer PVDA speelt daarop in: zij zijn luidkeels tegen zo'n verbod.

Voor de federale regering belooft de vroege kieskoorts hoe dan ook niet veel goeds: deze ploeg moet nog twee jaar gaan en heeft nog forse uitdagingen op haar bord. Maar aan Vlaamse kant gunnen de coalitiepartners elkaar nauwelijks nog iets. Deze zomer zal daarbij duidelijk worden hoe de coalitie verder gaat: met nog enige ambitie op vlak van begroting, hervormingen en dossiers zoals Arco, of strompelend en vechtend naar het einde.

Hoe dan ook: uit de peilingen blijkt voor 2019 ook hoe weinig alternatieven er zijn. Want terwijl in Wallonië een aardverschuiving bezig is en de PTB de tweede partij is geworden, beweegt het in Vlaanderen nauwelijks. Het maakt meteen een val van de regering niet realistisch: iedereen heeft gewoon te veel te verliezen. En ondertussen speelt ook de gewenningsfactor: de zoveelste ruzie tussen N-VA en CD&V wekt eigenlijk nauwelijks nog verwondering, het déjà-vugehalte is gewoon te hoog.

Lees meer

Dit al gelezen?

Jouw reactie?