Trump kiest opperrechter die tegen abortus en euthanasie maar voor vuurwapens en doodstraf is. En da's belangrijk, want

1 februari 2017

Donald Trump heeft de 49-jarige conservatieve rechter Neil Gorsuch als rechter bij het Amerikaanse Hooggerechtshof, het Supreme Court, genomineerd. Omdat de benoemingen voor het leven zijn, kan een president met zijn kandidaat veel invloed uitoefenen op de koers van het Hooggerechtshof, dat in de VS bijzonder veel macht heeft. En deze benoeming is extra belangrijk. Dit is waarom:

Actuele issues waarin uitspraken van het Supreme Court doorslaggevend zijn, zijn bijvoorbeeld het recht op abortus, gelijke rechten voor holebi’s, het homohuwelijk, het al dan niet inperken van de wapenwetgeving. Maar ook de vrijheid van meningsuiting. Een eerste grote test zou trouwens het inreisverbod voor mensen uit zeven landen kunnen zijn. Het hof zou, mits dat als een zaak wordt behandeld, moeten beslissen of Trump daarmee de grondwet overtreedt.

Gorsuch moet de conservatieve rechter Antonin Scalia opvolgen, die vorig jaar overleed. "Rechter Gorsuch heeft buitengewone juridische vaardigheden, is briljant en uitzonderlijk gedisciplineerd", zei Trump over zijn kandidaat. Volgens Trump heeft hij aan zowel Democratische als Republikeinse zijde veel steun.

Filibuster, here we come

Dat laatste klopt maar half. Gorsuch moet in de Senaat gesteund worden door minstens acht leden van de Democraten. Omdat die steun niet zeker is en er in de Senaat geen tijdslimiet is voor de discussie over de benoeming, kan het proces lang vertraagd worden.

De procedure is door het gebrek aan deze tijdslimiet vatbaar voor een zogenaamde “filibuster”, waarbij tegenstanders van de benoeming de stemming kunnen blijven rekken met eindeloze monologen. De Democraten hebben al aangegeven dat ze eventueel bereid zijn dit middel in te zetten tegen Gorsuch.

De Democratische leider in de Senaat, Chuck Schumer, zegt dat hij "serieuze twijfels" heeft bij Trumps kandidaat.

Trump heeft eerder bij de Republikeinen aangedrongen op een aanpassing van de regels om zo een filibuster te voorkomen. Met die nieuwe regels zou een simpele meerderheid (de helft plus één) van de Senaat voldoende zijn voor de benoeming.

President Obama had eerder al de gematigde rechter Merrick Garland voorgedragen als opvolger van Scalia. De Republikeinen, die toen net als nu de meerderheid hadden in de Senaat, weigerden akkoord te gaan met de benoeming.

Balans

Deze benoeming, van de negende rechter in het Supreme Court, is dan ook een bijzondere, want van de negen rechters, waren er vijf conservatief. Bij de benoeming van een progressieve rechter als opvolger van Scalia, zou die balans omslaan.

Hoewel Garland niet eens werd gezien als echt progressief, wilden de Republikeinen vorig jaar een eigen kandidaat nomineren.

Dat wordt dus Gorsuch, die hiermee de voorkeur heeft gekregen boven rechter Thomas Hardiman en William Pryor, die Trump ook had genoemd als kanshebbers. En dus slaat de balans over naar conservatief. De vrees is dan ook dat de klok teruggedraaid gaat worden in zaken zoals onder meer abortus in de VS de volgende jaren. En ook onder meer een inperking van de wapengekte bij Amerikaans burgers zit er niet in.

Interpretatie

Want net als Scalia is Neil Gorsuch een aanhanger van "orginalism" en "textualism", twee stromingen in de Amerikaanse rechtspraak die min of meer met elkaar samengaan. "Originalism" betekent dat je grondwet interpreteert zoals de Founding Fathers het bedoeld hadden. "Textualism" betekent dat je de statuten van de grondwet letterlijk moet nemen, met weinig ruimte voor alternatieve interpretaties.

De tegenhanger van deze twee stromingen heet "loose constructionism" (ook bekend als "Living Constitution"). Aanhangers van deze stroming zien de grondwet als een levend document. De maatschappij verandert voortdurend, wat betekent dat elk tijdvak weer een andere interpretatie van de grondwet vereist. De drie stromingen splitsen zich doorgaans keurig volgens partijpolitieke lijnen. Bij de Republikeinen vind je de fanatiekste fans van "textualism" en "originalism". Democraten (met Obama als bekendste voorbeeld) zijn grote aanhangers van "loose constructionism".

Ook in het Hooggerechtshof zie je een scheiding volgens partijpolitieke en ideologische lijnen. Met de aanstelling van Gorsuch zijn de verhoudingen hersteld zoals die golden voor de dood van Scalia: vijf rechters die door Republikeinse presidenten zijn benoemd en vier rechters die door Democratische presidenten zijn benoemd. Door een jonge rechter als Gorsuch aan te stellen, is het Hooggerechtshof waarschijnlijk decennialang verzekerd van een conservatieve stem.

Wie is Gorsuch?

Gorsuch werd door oud-president George W. Bush benoemd als lid van de federale rechtbank voor hoger beroep. Gorsuch, die nu nog rechter is in Denver, zou één van de jongste leden van de Supreme Court in een kwart eeuw zijn.

Gorsuch behoorde als rechter tot een groep conservatieven die zich uitsprak tegen de verzekeringsregels van Obama waarbij anticonceptie wordt vergoed. Gorsuch is onder meer een fel tegenstander van euthanasie, hij schreef daar zelfs een boek over. Hij heeft ook al verschillende uitspraken gedaan waar hij het geloof (het christelijk dan) boven de wet stelde. En hij is geen voorstander van het inperken van het recht van Amerikaanse burgers om zich vuurwapens aan te schaffen. Waar hij wel voorstander van is, is de doodstraf.

Voor het leven

De Democraten hebben gezegd dat ze de nominatie niet zomaar accepteren. Ze spreken van een "gestolen nominatie", waarmee ze verwijzen naar de afgewezen nominatie door Obama vorig jaar.

Leden van het Supreme Court worden in de VS in principe voor het leven benoemd.

In theorie kan iedereen, ongeacht opleidingsniveau, leeftijd of nationaliteit, door een president genomineerd worden voor de baan. Hoewel er dus geen functie-eisen zijn, heeft het merendeel van de rechters historisch gezien een juridische achtergrond en tientallen jaren ervaring.

Dit al gelezen?